Indira Gandhi (1917-1984), femme politique indienne. RVB-05694,Image: 286573515, License: Rights-managed, Restrictions: , Model Release: no , Credit line: Roger-Viollet via AFP / Roger Viollet / Profimedia

Животот на Индира Ганди бил обележан со храброст и трагедија, а нејзиното убиство предизвикало бран насилство и големи промени во Индија.

  • Индира Ганди во 1966 година станала премиерка на Индија и ја спровела Зелената револуција, со која земјата постигнала самостојност во производството на житни култури.
  • Нејзиното владеење го одбележале војната со Пакистан во 1971 година и создавањето на Бангладеш, но и 21-месечната вонредна состојба и цензурата.
  • Била убиена во 1984 година во атентат извршен од двајца нејзини телохранители, по што избиле масовни антисикистички немири.

Индира Ганди, единствената ќерка на првиот индиски премиер Џавахарлал Нехру, уште како млада покажувала амбиција, одлучност и храброст, особини што подоцна го одбележале нејзиното долгогодишно политичко дејствување. Можеби тоа било така затоа што уште од детството била опкружена со политика, државници и борбата за независност.

За првпат била избрана за премиерка во 1966 година, а за време на нејзиното владеење биле спроведени клучни реформи во земјоделството, кои ѝ овозможиле на Индија историска самостојност во производството на житни култури. Нејзиниот мандат го одбележал и успехот во војната со Пакистан во 1971 година, по која била создадена независната држава Бангладеш.

Сепак, трите последователни мандати донеле и авторитарни политики. Вонредната состојба, која траела 21 месец, останала една од најконтроверзните одлуки во современата историја на Индија. Откако ја изгубила власта, политички се вратила во 1980 година и го освоила четвртиот мандат, но нејзиниот живот трагично завршил во 1984 година, кога била убиена од двајца сопствени телохранители. Тоа предизвикало масовни антисикистички немири низ целата земја.

Раниот живот и семејството

Индира Пријадаршини Ганди е родена на 19 ноември 1917 година во Алахабад, во угледно и политички активно семејство. Таа била единствено дете на Камала и Џавахарлал Нехру, еден од клучните лидери на Индискиот национален конгрес и близок соработник на Махатма Ганди.

Поради политичката борба за независност, нејзиниот татко поминал години во затвор, што придонело Индира да расте во опкружување исполнето со осаменост, чести преселби и изложеност на политички идеи уште од најраното детство.

Се школувала во Швајцарија, каде што посетувала интернат, а потоа и во Англија, на колеџот Сомервил при Универзитетот во Оксфорд, каде што студирала историја. Во тој период ја изгубила мајка си, која починала во 1936 година од туберкулоза.

Во март 1942 година, и покрај противењето на семејството, се омажила за Фероз Ганди, парсиски адвокат кој немал семејна поврзаност со Махатма Ганди. Набргу добиле два сина – Раџив и Санџај, кои подоцна исто така ќе имаат важни улоги во политичкиот живот на Индија.

На овој брак никој не гледал со одобрување, а нејзиниот татко силно му се противел.

Разликите во верата и општествениот статус биле меѓу причините за противењето. Во бракот добиле два сина – темпераментниот Санџај и повлечениот и помирен Раџив.

Кога Санџај во 1980 година загинал во авионска несреќа, Индира била неутешна. Кога еднаш новинарите ја прашале што го смета за свој најголем неуспех, таа одговорила: „Смртта на мојот сакан син“.

Сепак, одлучила да ја наследи дотогаш политички незаинтересираниот син Раџив. Тој ја наследил на премиерската функција, но и самиот бил убиен седум години подоцна.

Политичкиот подем и големите достигнувања

Кога во 1947 година Нехру станал првиот премиер на независна Индија, Индира ја презела улогата на негова блиска соработничка. Била домаќинка во официјалната резиденција, ги пречекувала меѓународните дипломати и го придружувала на политичките патувања низ земјата и светот.

Уште во 1955 година била избрана во едно од највлијателните тела на Конгресната партија – Работниот комитет, а четири години подоцна станала претседателка на партијата.

По смртта на нејзиниот татко во 1964 година, кратко време работела како министерка за информации и радиодифузија.

Кога во 1966 година починал премиерот Лал Бахадур Шастри, лидерите на Конгресот ја избрале за негова наследничка, верувајќи дека ќе биде погодна и послушна политичка фигура. Наместо тоа, Индира многу брзо се наметнала како силен и независен политички лидер.

Зелената револуција

Едно од нејзините најголеми достигнувања била радикалната трансформација на земјоделството преку проекти што ги модернизирале индиските фарми и ѝ овозможиле на државата да стане самостојна во производството на житни култури. Овој процес бил наречен Зелена револуција.

Војната со Пакистан и создавањето на Бангладеш

Во 1971 година Индира Ганди му пружила политичка, воена и хуманитарна поддршка на бенгалскиот народ во конфликтот меѓу Источен и Западен Пакистан.

Повеќе од десет милиони бегалци биле примени во Индија, додека индиската војска одиграла клучна улога во ослободувањето на регионот.

По решавачката победа на Индија во декември, била формирана државата Бангладеш. Четириесет години подоцна, на Индира Ганди постхумно ѝ било доделено највисокото државно признание на Бангладеш.

Авторитарната фаза и вонредната состојба

По изборите во 1972 година, нејзините противници ја обвиниле за неправилности во изборниот процес.

Кога Високиот суд во Алахабад во 1975 година ја прогласил за виновна за изборна корупција и ѝ го забранил политичкото кандидирање, Индира одговорила со драстичен потег – на 25 јуни истата година прогласила вонредна состојба.

Во текот на тие 21 месец, граѓанските слободи биле суспендирани, медиумите биле под строга цензура, а илјадници политички противници биле уапсени без судење.

Овој период подоцна бил наречен „владеење на теророт“ и останал најспорниот дел од нејзиното политичко наследство.

Кога во 1977 година распишала нови избори, верувајќи дека ќе ја врати поддршката од народот, се случило спротивното. Гласачите го казниле нејзиното авторитарно владеење, а на власт дошла партијата Џаната, со Морарџи Десаи како премиер.

Сепак, новата влада не успеала да се справи со растечката економска криза, па Индира се вратила на политичката сцена во 1980 година како лидерка на партијата Конгрес (И) и повторно станала премиерка.

Атентатот врз Индира Ганди

Во 1984 година, Златниот храм во Амритсар, најсветото место на Сиките, бил заземен од екстремистички бунтовници кои барале создавање автономна држава.

Како одговор, Индира Ганди наредила воена операција за повторно преземање на храмот. Операцијата завршила со голем број жртви и предизвикала длабок гнев во сикистичката заедница.

На 31 октомври 1984 година, двајца нејзини телохранители, припадници на сикистичката религија, извршиле атентат врз неа пред нејзината резиденција во Њу Делхи, барајќи одмазда за воената интервенција во храмот.

Телохранителите пукале во неа додека минувала низ портата што ја обезбедувале. Тој ден требало да има интервју со актерот Питер Устинов, кој снимал документарен филм.

Била погодена со 16 куршуми.

Нејзината смрт одекнала низ целиот свет, а Индија набргу потонала во бран насилство и антисикистички погроми. На премиерската функција ја наследил нејзиниот син Раџив Ганди.