Најризичните моменти се случуваат многу порано отколку што повеќето луѓе претпоставуваат, поради што брзината на реакција е од клучно значење.
Иако срцевиот удар често се доживува како состојба во која „има време“ за реакција, реалноста е далеку поопасна. Статистиките покажуваат дека околу 70 проценти од луѓето преживуваат инфаркт, но една третина ги губи животите, при што повеќе од половина не стигнуваат ни до болница. Овие податоци јасно покажуваат колку е важна секоја минута и зошто симптомите на инфаркт никогаш не смеат да се игнорираат.
Како што за нашиот портал објаснува потполковник д-р Наташа Новичиќ, кардиолог од Воено-медицинската академија, во голем број случаи смртта не настанува поради постепено слабеење на срцето, туку поради нагли нарушувања на срцевиот ритам.
– Малигните аритмии кои се јавуваат како последица на акутно оштетување на срцевиот мускул се водечка причина за смрт кај пациентите со инфаркт на миокард пред да стигнат до болница – нагласува д-р Новичиќ.
Поради тоа, кај некои луѓе инфарктот не остава доволно време да се развијат типичните симптоми и да се побара помош, додека кај други организмот успева да го издржи почетниот удар, што овозможува навремено пристигнување во болница и започнување со лекување.
Колкав дел од срцевиот мускул ќе биде оштетен, зависи пред сè од тоа кој крвен сад е зафатен и дали е целосно или делумно затворен.
– „Јачината“ на инфарктот, односно големината на лузната што ќе остане, зависи од големината на запуштениот крвен сад и од тоа дали тој е целосно затворен. Тоа се најважните фактори за прогнозата. Но, на исходот влијаат и возраста, придружните болести, претходното постоење на коронарна болест, состојбата на бубрезите, електролитниот дисбаланс, терапијата што пациентот ја користел пред инфарктот, како и навиките како пушењето – објаснува кардиологот.
Интересно е што луѓето кои претходно немале дијагностицирана срцева болест не мора секогаш да имаат подобра прогноза.
– Кај помладите лица често доаѓа до нагло создавање тромб, најчесто во поголеми крвни садови на срцето, што води кон поголемо оштетување на срцевиот мускул. Кај луѓето со веќе постоечка коронарна болест, срцето е делумно прилагодено на намалено снабдување со кислород и може подолго да ги толерира промените што настануваат за време на инфаркт – додава д-р Новичиќ.
Златниот час и атипичните симптоми
Времето останува еден од најважните фактори. Колку подолго се чека, толку е поголемо оштетувањето на срцевиот мускул и ризикот од компликации.
– Секоја минута без соодветна помош кај пациент со инфаркт на миокард води кон потешко оштетување на срцето и зголемен ризик од компликации и ненадејна срцева смрт. Најдобрите исходи се очекуваат доколку циркулацијата во зафатениот крвен сад се воспостави повторно во првиот час – со лекови и/или коронарографија. Затоа, секоја мерка што го скратува времето до пристигнување во болница е од животно значење – предупредува кардиологот.
Најтешкото сценарио
Дури и кога лекарите навреме ќе направат сè што е потребно, во ретки случаи инфарктот може да биде толку тежок што срцето повеќе не може да пумпа доволно крв или да се развијат сериозни компликации. Тогаш може да дојде до состојба слична на шок, при што организмот реагира непредвидливо и лекувањето станува значително потешко.
Најважните симптоми кои не смеат да се потценат се стегање или притисок во градите, кој може да се шири кон левата рака, рамото, вратот или вилицата. Инфарктот понекогаш се манифестира и со атипични симптоми како болка во горниот дел од стомакот, мачнина, повраќање, ненадејна слабост, обилно потење или отежнато дишење.
Како да се зголемат шансите за преживување
На прашањето што секој од нас треба да знае и да направи за да ги зголеми шансите за преживување – кај себе или кај некој во близина – д-р Новичиќ одговара дека најважно е да се намалат факторите на ризик и хроничните болести да се држат под контрола.
– Пушењето, нездравата исхрана, физичката неактивност, како и лошата контрола на висок крвен притисок, шеќерна болест и покачени масти во крвта значително го зголемуваат ризикот од инфаркт. Исто така, важно е да се знае дека укажувањето прва помош во вид на надворешна масажа на срцето (без вештачко дишење) до пристигнување на Итната помош, кај лице кое ја изгубило свеста и не дише, може да спаси живот – дури и кога станува збор за тешки аритмии поврзани со инфаркт на миокард – порачува потполковник д-р Наташа Новичиќ.