Свети Тома бил еден од дванаесетте Христови апостоли.

Православна црква и верниците го одбележуваат Светиот апостол Тома, празник кој во народот е попознат како Томинден.

Свети Тома бил еден од дванаесетте Христови апостоли. Тој го ширел христијанството најпрво во Палестина, потоа во Персија и Индија, каде што бил убиен со копја. Неговите мошти во IV век биле пренесени во градот Едеса, а потоа и во Цариград. Многу семејства во Србија го одбележуваат Томинден како домашна слава.

Како еснафска слава, Свети Тома го празнуваат дрводелците, бочварите, коларите, столарите, јажарите, ѕидарите, копачите на бунари и мајсторите што поплочуваат улици. Тој се смета за заштитник на столарите, бидејќи и самиот бил дрводелец.

Според преданието, еднаш пред него се појавил ѓаволот во облик на убава девојка која го искушувала. Свети Тома се загледал во неа, па со сечилото удрил во камен и ја истапил својата секира.

Поради тоа толку се налутил што од облаците предизвикал невиден дожд, со кој го удавил ѓаволот. Столарите, дрводелците и ѕидарите на овој ден не работат ништо, бидејќи за нив ова е голем празник.

Народни верувања и обичаи

Во некои краишта на Србија се верува дека овој светител ги штити домаќинствата од волци. Србите веруваат и дека Свети Тома од облаците го одзел печатот со кој на луѓето им носи дожд како благодат, а не бури што уништуваат сè пред себе.

Според народното верување, ако Свети Тома се налути, би можел на земјата да ѝ донесе и втор потоп, но во тоа го спречува Пресвета Богородица, која го надгледува.

На Томинден, кој не е празник означен со црвена буква во црковниот календар, според народниот обичај обично не се оди никаде. Оттаму потекнува и изреката: „Свети Тома, седи дома“.

Додека во неделата по Велигден се празнува настанот поврзан со „неверувањето“ на Тома, овој ден е посветен на самиот апостол.

Свети Тома е познат и како Неверниот Тома, бидејќи не верувал дека Исус воскреснал. Според Новиот завет, кога Христос му се појавил и му понудил да ги допре неговите рани, Тома ги изговорил зборовите по кои останал запаметен:

„Господ мој и Бог мој!“

Поради тоа, во народниот говор човекот што одбива да поверува во нешто се нарекува „неверен Тома“.

Се верува дека тој бил единствениот од апостолите што проповедал и надвор од границите на тогашното Римско Царство. Христијанството го ширел најпрво во Палестина, потоа во Персија, а стигнал и до далечната Индија, каде што, според преданието, починал со маченичка смрт.

Многу семејства во Србија го празнуваат Томинден како домашна слава. Бидејќи, според народното верување, Тома бил вреден и работлив, се смета за заштитник на различни занаетчии – дрводелци, бочвари, столари, копачи на бунари и ѕидари.

Подготовки за славата

Неколку дена пред славата, во домот започнуваат подготовките за светецот-заштитник да биде прославен што посвечено. Куќата се средува и чисти, а членовите на семејството купуваат по нешто ново од облека, особено за децата, за и тие да се „подноват“ токму на тој ден.

Во домот треба да владеат свечена атмосфера и ведро расположение.

Ден пред славата, домаќинката меси славски колач од чисто пченично брашно, во кое се додава малку богојавленска и осветена вода. Колачот се украсува со различни украси направени од едноставно тесто, подготвено од брашно и вода.

Во централниот дел треба да се наоѓа украс со симболот IC XC, што се поврзува со името Исус Христос и значи „Исус Христос победува“.