Настани како претстојното целосно помрачување на Сонцето на 2 август 2027 година го привлекуваат вниманието на научниците, љубопитните туристи и страсните набљудувачи на небото ширум светот.
Причината не е само визуелната впечатливост на овој феномен, туку и фактот дека станува збор за исклучително редок настан, кој ретко може да се доживее во текот на еден човечки век.
Последното целосно помрачување на Сонцето со слично траење е забележано во 1991 година, додека следното, споредливо по должината на целосната темнина, нема да се случи сè до периодот по 2100 година.
Токму затоа, помрачувањето во 2027 година веќе се издвојува како најдолгото целосно помрачување на Сонцето во 21 век, со целосен мрак кој во одделни делови од светот ќе трае дури 6 минути и 23 секунди.
Иако од Србија нема да биде можно да се види целосното помрачување, туку само делумно затемнување на Сонцето, овој настан предизвикува голем интерес и кај нас — и поради својата реткост, и поради силната симболика што ја носи во православниот календар.
Каде ќе има целосно помрачување на Сонцето
Патеката на целосното помрачување ќе се протега преку северна Африка и Блискиот Исток, вклучувајќи ги Мароко, Алжир, Тунис, Либија, Египет и делови од Саудиска Арабија, а потоа ќе продолжи кон исток. Токму во тие региони набљудувачите ќе имаат можност да го доживеат целосното закривање на сончевиот диск и ненадејниот премин од ден во ноќ.
Надвор од таа тесна зона на тоталитет, помрачувањето ќе биде делумно — Сонцето ќе изгледа како темен диск со „залак“ од Месечината. Така ќе биде и во Србија, каде ќе се забележи само делумно намалување на сончевата светлина, без целосна темнина.
Сепак, дури и делумното помрачување често остава силен впечаток. Светлината станува пригушена, сенките се менуваат, температурата може благо да опадне, а во природата настанува необична тишина. Кај целосното помрачување, овој ефект е уште поинтензивен и речиси надреален, што го прави настанот незаборавно искуство за оние што ќе се најдат на вистинското место.
Помрачување на Сонцето на Свети Илија Громовник
Посебно внимание кај православните верници привлекува фактот што целосното помрачување на Сонцето во 2027 година се случува токму на празникот Свети Илија Громовник — еден од најпочитуваните светители кај српскиот народ.
Свети Илија во народната традиција се доживува како господар на громовите, молњите и бурата. Се верува дека по небото патува во огнени коли што ги влечат четири коња, а громот е татнежот на неговите коли. Според преданието, тој не умрел, туку жив бил вознесен на небото — мотив што често се прикажува и на иконите.
Илинден доаѓа во најжешкиот и најсушниот период од годината, па во народот постои верување дека Свети Илија одлучува кога ќе падне дожд, а кога ќе настапи суша. Поради тоа, во многу краишта се смета дека на овој празник не треба да се работи во нива или лозје, за да не се навлече гневот на светителот.
Постои и изреката „од Свети Илија сонцето е сè помило“, која симболично го означува крајот на најсилните летни горештини. Исто така, се верува дека ако на Илинден грми, може да дојде до штета врз родот на оревите и лешниците.
Во некои краишта се зачувани и постари верувања според кои за време на силна грмежливост не треба да се прекрстува, како и тврдења дека местото каде што удрил гром е всушност место на кое Свети Илија го погодил ѓаволот. Црквата, сепак, ваквите толкувања не ги прифаќа како христијански.
Помрачувањето не е знак на казна
Коментирајќи ги народните верувања поврзани со временските непогоди на Илинден, свештеник за порталот religija.rs истакнал дека луѓето често природните појави ги толкуваат низ преданијата, но дека тоа не значи дека тие се во согласност со учењето на Црквата.
Сличен став изнел и теологот Милош Стојковиќ, кој нагласува дека светителите не се тука за да предизвикуваат страв, туку за да ги насочат луѓето кон христијанските вредности.
„Ако сме на Христовиот пат, не треба да се плашиме ни од громови. Бог нè опоменува не затоа што нè мрази, туку затоа што нè љуби“, рекол Стојковиќ, додавајќи дека многу народни верувања настанале како обид неразбирливите појави да му се доближат на човекот.
Теологот Александар Бојаниќ бил уште подиректен, оценувајќи дека дел од тие уверувања се остатоци од постари, нехристијански сфаќања.
„Тоа се народни верувања без теолошка заснованост. Станува збор за чисти остатоци од паганизмот“, порачал Бојаниќ.
Црквата, значи, не учи дека помрачувањата на Сонцето се знак на несреќа или божествена казна. Природните феномени можат да бидат повод за размислување и смирување, но не и причина за страв.