Денеска се одбележува 78-годишнината од ослободувањето на концентрациониот логор Аушвиц од страна на Црвената армија, илјадници луѓе беа оставени од нацистите во логорот со дезинсекција.
Поминаа 78 години од ослободувањето на концентрациониот логор Аушвиц, а неодамна пишувавме за говорот на преживеаниот Марјан Турски. Според податоците на Државниот музеј Аушвиц-Биркенау, во овој логор загинале 1,4 милиони луѓе, од кои 90% биле Евреи.
Сепак, Светислав Воркапиќ беше еден од Србите кои го преживеаја логорот на смртта Аушвиц, а неговото признание го кажа неговиот син Станислав во 2015 година.
Самиот Станислав Воркапиќ почина во 2017 година, а неговата приказна ја објави Историски забавник.
„Татко ми не сакаше да зборува за логорот бидејќи ми враќаше страшни спомени. Кога зборуваше, зборуваше за глад, тепање и страшни злосторства.
Светислав Воркапиќ, наречен Цвеј, веќе подолго време го нема. Тој почина во 1988 година со траги од „тепање по грбот и бројка на раката“. А сепак, тој беше еден од посреќните – успеа да го види крајот на војната и доби шанса да го започне својот живот одново.
„На татко ми му се допадна Аушвиц како еден од организаторите на копањето на партизанските бази во Бојчинска шума во Срем. Прво беше во логорите во Бањица и Сајмиште. Тој раскажа како во една прилика во логорот во Сајмиште еден Германец му рекол да биде претепан 25 пати, а Србин, квислинг рече: „50 мајка му е партизана“! Оттаму го испратија во Аушвиц“, изјави своевремено Станислав.
Никој од Србите, Евреите и Ромите кои беа депортирани од оваа област во германскиот нацистички концентрационен логор на територијата на окупирана Полска не знаеше што всушност значи Аушвиц. Приказните за ужасите на ова место не стигнале до Балканот, а дури и оние што ги слушнале изгледале толку страшно и неверојатно што не сакале да им поверуваат.
Натписот на влезот во логорот: „Работата те ослободува“ многумина го протолкуваа како знак дека им се допаѓа некаков работен логор.
И поминаа низ портите на пеколот…
Аушвиц стана најголемиот логор во кој нацизмот ја реализираше ужасната идеја за масовно истребување на луѓето. Најголемиот број од пристигнатите на ова место веднаш се однесени во гасните комори. Оние на кои им било оценето дека можат да се „исплатат“ биле сместени во бараки и биле користени како ропски труд и човечки аморти за експериментите на „ангелот на смртта“ – д-р Јозеф Менгеле.
Таму, Светислав Воркапиќ престана да постои и се роди безимен, човек – број 146 406.
„Кога отиде во кампот, татко ми сам тежеше близу 100 килограми мускули. Кога требаше да се врати во селото, на мајка му и рекоа дека доаѓа и дека го чека на портата. Кога стигна надвор од количката, баба ми гледаше покрај него обидувајќи се да го забележи. .
Точниот број на жртви од Аушвиц никогаш не бил точно утврден. Проценките велат дека во периодот од 1940 до 1945 година овде во гасните комори умреле околу 1,1 милион луѓе, од глад, болести, принудна работа и експерименти, а има и такви кои наведуваат бројка од над 2 милиони.
Најмногу загинале Евреи, Полјаци, Роми… Точниот број на Срби кои останале на ова страшно место никогаш не е утврден. Светислав Вокрапиќ беше еден од оние кои успеаја да преживеат и по сите мачења. Помина две години во Аушвиц!
Во ноември 1944 година, Химлер наредил уништување на крематориумот во Аушвиц. Гасните комори во Биркенау беа разнесени од СС во јануари 1945 година во обид да ги сокријат злосторствата од советските трупи кои се приближуваа. Нацистите потоа испратија околу 60.000 луѓе на „марш на смртта“ – принуден марш кој траеше со недели. Преживеале нешто помалку од 6.000 луѓе, пишува Курир Стил.