Најголемата мистерија на династијата Немањиќ се крие зад една жена која ја сакал Стефан Првовенчани. За неа се молчи со векови, а нејзиното исчезнување и денес предизвикува сомнежи и легенди.
Колку и да бил возбудлив животот на Стефан Немањиќ, подоцна Стефан Првовенчани, како владетел и наследник на амбицијата на својот татко да ја направи Србија независно кралство, толку и неговиот приватен живот бил исполнет со драми, пред сè од емотивна природа.
По завршувањето на бракот со византиската принцеза Евдокија, која ја протерал од двор поради прељуба, Стефан Немањиќ влегол во судир со постариот брат Вукан кој накратко го симнал од престолот. Барајќи сојузник, Стефан се нашол во Бугарија кај царот Калојан, кој му понудил заштита, а според некои извори и многу повеќе од тоа.
Мистериозната жена
Постои мислење дека Стефан во тоа време се оженил по вторпат со блиска роднина на царот Калојан, чието име историјата не го забележала. Со таа жена поминал наредни десет години. Како што изворите од тој период се доста непоуздани, некаде се наведува дека токму таа мистериозна Бугарка му родила два сина – Владислав, кој подоцна ќе стане трет српски крал, и Предислав, кој рано се замонашил и станал познат како Сава Втори.
Од друга страна, пишани докази за ова нема, туку најчесто се наведува дека Владислав и Предислав се родени во бракот со Евдокија. Работите дополнително ги заматува фактот дека, според преданијата, оваа втора сопруга на Стефан умрела по неколку години брак.
Според некои толкувања, таа била напуштена и отфрлена кога Стефан сфатил дека сојузништвото со Бугарија било краткотрајно и нема да му ја донесе саканата круна. Несудената кралица, наводно, толку страдала што починала од тага.
Историски траги и претпоставки
Иако Горан Михиќ во серијата „Немањиќи – раѓање кралевине“ измислил лик по име Рашка, поновите истражувања покажуваат индиции дека на дворот на Стефан Немањиќ навистина постоела жена со која живеел.
Оваа претпоставка има основа, особено ако се земе предвид дека од моментот кога Стефан ја протерал Евдокија од двор, па сè до неговиот брак со Ана Дандоло, поминале шеснаесет години.
Бидејќи сите бракови на Стефан биле повеќе политички отколку емотивни, сосема е разбирливо зошто барал соодветна сопруга која ќе му донесе папска милост и посакуваната кралска круна. Ако оваа безимена жена навистина постоела во неговиот живот, не е чудо што историјата ја избришала – зашто за многу жени на владетелите во тоа време не се знаело речиси ништо, како ни за сестрите на самиот Стефан.
Друг можен фактор е тоа што нивниот брак можеби не бил формално склопен во црква, туку повеќе личел на она што денес би го нарекле граѓанска заедница.
Меѓу вистина и легенда
Она што е сигурно е дека Стефан Немањиќ не бил сам помеѓу своите два официјални брака – со Евдокија и со Ана Дандоло. Но за таквите детали од животот на еден средновековен владетел може само да се нагаѓа.