Дознајте зошто подготовката на славското жито за Аранѓеловден е важна и како патријарх Павле ја разјаснил оваа традиција меѓу верниците.
Аранѓеловден, една од најраспространетите крсни слави кај Србите, се празнува на 21 ноември, а многу домаќини и денес не знаат дали треба да подготват славско жито. Додека едни сметаат дека коливото е неизоставен дел од славската трпеза, други со генерации не го подготвуваат, верувајќи дека на Светиот Архангел Михаил, како „жив светец“, не му се принесува жито.
Сепак, зад овој длабоко вкоренет обичај се крие голема заблуда, на која своевремено укажал и патријархот Павле. Неговото објаснување го открива вистинското значење на славското жито и зошто не треба да се изоставува ниту за Аранѓеловден.
Зошто многу семејства не подготвуваат жито за Аранѓеловден и каде настанала големата заблуда?
Обичаите поврзани со крсната слава во семејствата често се пренесуваат од колено на колено, па не е невообичаено домаќините одредени постапки да ги прифаќаат без да го преиспитаат нивното потекло. Токму таков е случајот со славското жито за Аранѓеловден, кое во многу домови се изоставува единствено затоа што не го подготвувале ниту претходните генерации.
Причината за тоа се крие во верувањето дека Архангел Михаил е жив и дека, за разлика од светителите кои живееле на земјата, не поминал низ човечка смрт. Бидејќи варената пченица се користи и при помените за починатите, со текот на времето се зацврстило погрешното толкување дека житото им припаѓа исклучиво на обредите посветени на упокоените.
Сепак, значењето на коливото во православната традиција е многу пошироко, а неговата подготовка не зависи од тоа дали светителот починал или не.
Патријарх Павле ја разјаснил дилемата: Еве зошто треба да се подготвува жито
За ова прашање пишувал патријархот Павле во книгата „За да ни бидат појасни некои прашања на нашата вера“, обидувајќи се да ја објасни разликата меѓу црковното предание и обичаите кои со текот на времето се вкорениле меѓу верниците.
Суштината на неговото објаснување е дека славското жито не се подготвува поради смртта на светителот, туку му се принесува на Бога во чест на семејниот заштитник и за помен на починатите предци.
Патријархот потсетил дека во молитвата за осветување на коливото се наведува дека тоа се принесува „во чест и спомен на светиот“, како и „во спомен на оние што починале во благочестива вера“.
Особено е значајно неговото објаснување дека варената пченица не е симбол на смртта, туку на животот. Со тоа се разјаснува и основната причина поради која многу семејства погрешно го изоставуваат житото за Аранѓеловден.
Патријархот Павле укажал и на тоа дека, според христијанското учење, сите светители се живи во Бога, без разлика дали некогаш живееле на земјата или станува збор за бестелесни небесни сили.
Затоа фактот дека Архангел Михаил не поминал низ човечка смрт не е причина при прославувањето на неговата слава да се изостави коливото. Истото правило важи и за Свети Илија, за кого во народот исто така постои верување дека е жив светител.
Славското жито не е симбол на смртта: Неговото вистинско значење многумина не го знаат
Пченицата во христијанството има посебно симболично значење. Зрното што се става во земјата навидум исчезнува, но од него никнува ново растение. Токму затоа се поврзува со воскресението и надежта во вечниот живот.
Поради тоа вареното жито се користи и при славите и во обредите посветени на упокоените. Неговата улога не е да ја означи смртта, туку да ја изрази верата во воскресението и духовната поврзаност меѓу живите и починатите.
При осветувањето на славското жито, свештеникот се моли за семејството кое го прославува својот светител, но истовремено се споменуваат и неговите упокоени членови, од кои е наследена крсната слава.
На тој начин славата ги поврзува различните генерации на едно семејство, а обичајот на подготвување жито добива значење што ја надминува самата славска трпеза.
Што треба да направат домаќините кои никогаш не подготвувале жито за Аранѓеловден?
Иако во многу домови за Аранѓеловден со децении не се подготвува коливо, таквата практика не се заснова на црковна забрана, туку на народен обичај.
Патријархот Павле сметал дека ваквите недоумици треба да се решаваат со трпеливо објаснување, а не со осудување на верниците кои одредени навики ги наследиле од своите родители.
Затоа, славското жито треба да се разбере пред сè како симбол на верата во воскресението, вечниот живот и сеќавањето на предците.
