ожиќните поклади се длабоко вкоренет православен обичај кој го означува последниот ден пред почетокот на Божиќниот пост. Во македонската традиција, овој ден е исполнет со топлина, семејно собирање и духовна подготовка за периодот што следува.
Последен мрсен ден – почеток на духовната тишина
Во домовите се подготвува последното мрсно јадење пред постот, а атмосферата е мирна и семејна. Се пали свеќа пред икона, се изговара кратка молитва за здравје и благослов, и се избегнуваат расправии или тежок збор – се верува дека домот треба да влезе чист и спокоен во постот.
Најзначајниот обред е прошката. Се смета дека човек не смее да започне пост ако во себе носи навреда или гнев. Семејствата се собираат, си подаваат рака, и ги изговараат зборовите:
„Прости ми.“ – „Бог да прости.“
Ова е чин на духовно чистење и подготовка за празникот Христово Раѓање.
Семејна трпеза и традиции
Според народниот обичај, трпезата за поклади секогаш е богата – со месо, млечни производи и сите јадења од кои потоа ќе се воздржуваме во текот на 40-дневниот пост.
Се верува дека на овој ден треба да се поканат и посиромашни соседи и пријатели, за сите заедно да се „омрсат“ и во слога да влезат во постот.
Во некои краеви и денес опстојува традицијата на маскирање. Млади момчиња и девојки под маски одат од куќа до куќа, прават досетки и носат веселба. Домаќинот ги пречекува со јадење и пијалак, како знак на почит и гостопримство.
Според старите верувања, оваа веселба служела за да се избркаат злите сили, поради што во некои села и денес се практикува лековито триење на табаните со лук.
Што е забрането на поклади?
Традицијата носи и неколку важни забрани:
-
не се прават свадби, веридби, кумства или побратимства,
-
не се земаат и не се даваат позајмици,
-
не се започнува градба или поголема работа околу домот.
Се верува дека врските или обврските започнати на поклади нема да бидат трајни и успешни.
Празник исполнет со радост
Во многу села, денот завршува со запален оган на плоштадот – сите се собираат со песна, шеги и добро расположение, симболично „горат“ се што е негативно и заеднички чекорат кон првиот ден од постот.
Без разлика дали строго ги следите верските обичаи или ги гледате како убав дел од традицијата, покладите се совршена можност да се поминат со семејството и најблиските – со мир, насмевка и чисто срце.