Обичаи и верувања поврзани со празникот Свети Јован Богослов

Православните верници на 9 октомври го одбележуваат празникот на Светиот апостол и евангелист Јован Богослов, еден од најзначајните Христови ученици. Овој ден во народната традиција е поврзан со низа интересни обичаи и верувања.

Кој бил Свети Јован Богослов?

Свети Јован Богослов бил еден од дванаесеттемина Христови апостоли, роден брат на апостолот Јаков и еден од најблиските Христови ученици. Во христијанската традиција останал запаметен како апостол на љубовта, бидејќи во своите проповеди особено ги истакнувал љубовта кон Бога и ближниот, простувањето, мирот и меѓусебното почитување.

Се смета дека е автор на Евангелието според Јован, трите соборни посланија и Откровението, познато и како Апокалипса.

Според црковното предание, Свети Јован бил единствениот од дванаесеттемина апостоли кој не починал со маченичка смрт. Починал од природна смрт во длабока старост во Ефес, каде што бил и погребан.

Неговиот празник се одбележува на 9 октомври според календарот на Српската православна црква, додека на 21 мај се празнува и споменот на Свети Јован Богослов според истиот календар.

Обичаи и верувања: Зошто жените не треба да шијат и плетат?

Едно од најинтересните народни верувања поврзани со овој празник се однесува токму на жените.

Според старото народно верување, на овој ден жените не требало да земаат игли, ножици, плетиво и други предмети што се користат за шиење и изработка на облека.

Се верувало дека со таквата работа може да привлечат штетници, особено глувци, кои подоцна би можеле да направат штета во домот, грицкајќи облека, постелнина, волна и други ткаенини.

Поради тоа, жените традиционално ги оставале плетењето и шиењето настрана. Празничниот ден требало да се помине помирно, без одредени работи што вообичаено се извршувале секојдневно.

Ова верување денес може да изгледа необично, но некогаш имало и практична заднина. Во домаќинствата каде што облеката се изработувала рачно, се поправавала и се чувала во текот на целата година, штетата од глувците била сериозен проблем.

Поради тоа, одредени денови во народниот календар се поврзувале со заштитата на домот од штетници.

Постоел и обичај да се удира по ѕидовите, амбарите, шталите и другите места каде што се верувало дека се кријат глувци. Симболичното „бркање на глувците“ требало да ги заштити домот, житото, храната, облеката и сè друго што било драгоцено за семејството.

Свети Јован Богослов бил важен и за селските домаќинства, па се водело сметка и за животните. Според народното верување, стоката требало да се одмори на овој ден и не било добро да се изложува на тешка работа.

Затоа празникот требало да помине без непотребна работа и големи обврски. Како и кај многу други големи празници, народот преку обичаите правел разлика меѓу секојдневната работа и деновите наменети за мир, семејството, молитвата и празнувањето.

Посебно верување за немажените девојки кои сакаат брак

Еден дел од народното предание е особено интересен за немажените девојки.

Бидејќи Свети Јован Богослов е познат како апостол на љубовта, неговиот празник во народната традиција се поврзувал и со љубовта, брачната среќа и желбата девојката да го пронајде својот иден сопруг.

Според едно народно верување, девојките кои посакуваат брак треба денот да го поминат мирно, без непотребна работа, со желба во нивниот живот да влезе љубовта и личност со која ќе изградат заеднички дом.

Особено се верувало дека не е добро празникот да се помине во расправии, лутина или тешки зборови. Бидејќи Свети Јован е симбол на љубовта, простувањето и мирот, денот требало да се дочека и помине со добри мисли.

За немажените девојки, празникот имал и дополнителна симболика. Оние што сакале да стапат во брак се молеле за љубов, среќа и добар сопружник, а постарите верувале дека желбата изговорена на голем празник, во мирот на домот, има посебно значење.

Ова не е црковно правило што гарантира брак, туку дел од народното обичајно наследство кое се пренесувало од генерација на генерација.

Токму ваквите верувања покажуваат колку црковните празници биле поврзани со најважните животни прашања – од здравјето и семејството до љубовта и стапувањето во брак.

Во овој период започнувале и свадбите

Постои уште еден интересен детаљ поврзан со овој период од годината.

Според народната традиција, токму во ова време започнувале традиционалните свадби, кои понекогаш траеле и по неколку дена.

По завршувањето на поголемите земјоделски работи, домаќинствата влегувале во помирен период од годината, па есента традиционално била време за свадби, собири и семејни прослави.

Свадбите некогаш биле многу повеќе од еднодневна веселба. Во многу краишта траеле по три дена и претставувале важен настан не само за младенците, туку и за целото семејство и селото.

Свети Јован Богослов се празнува двапати годишно

Покрај 9 октомври, споменот на Свети Јован Богослов се одбележува и на 21 мај според календарот на Српската православна црква.

За овој втор празник е поврзано посебно црковно предание за неговиот гроб. Според преданието, по смртта на Свети Јован од неговиот гроб повремено се појавувала прашина за која се верувало дека има лековита моќ. Поради тоа, и овој ден низ историјата имал посебно место меѓу верниците.

Црковниот празник и народните верувања не се исто

Важно е да се направи разлика меѓу црковното учење и народните верувања.

Црквата го посветува празникот на Свети Јован Богослов на споменот на апостолот и евангелистот и неговата вера. Правилата за иглите, ножиците, глувците, стоката и стапувањето во брак се дел од народното обичајно наследство, кое може да се разликува од еден до друг крај.

Сепак, ваквите верувања покажуваат колку низ историјата верата и секојдневниот живот биле испреплетени. Светецот имал свое место во црковниот календар, но народот околу неговиот празник создавал и низа обичаи поврзани со домот, семејството, работата, животните, здравјето и љубовта.

Свети Јован Богослов останал запаметен како апостол на љубовта, па и денес со неговиот празник најчесто се поврзуваат мирот, добрината, простувањето и љубовта кон другите.

За оние што ги почитуваат старите обичаи, пораката за празничниот ден е едноставна: да се одморат од тешките работи, да избегнуваат расправии, да не внесуваат немир во домот и денот да го поминат во мир и со добри мисли.

А за немажените девојки кои посакуваат брак, останува најубавото народно верување: денот посветен на апостолот на љубовта да се помине со желба за љубов, среќа и хармоничен иден дом.