Овој празник се слави и како градска слава на Ниш.

Македонската православна црква и верниците денес, на 3 јуни, ги одбележуваат Светиот цар Константин и царицата Елена. Со овој празник се поврзани бројни обичаи, но и значајни историски настани.

Култот кон царот Константин и царицата Елена особено е развиен кај Грците и Романците, па често се вели дека кај нив Константин има значење слично на она што Свети Сава го има кај Србите.

На овие светители им се посветени голем број храмови низ православниот свет. А еве зошто тие се толку важни за христијанството и што оставиле зад себе.

Според Божјата промисла, како заштитник на Христовата црква се појавил царот Константин Велики, роден во 274 година во нехристијанско семејство. Уште за време на својот живот го добил епитетот „рамноапостолен“. Многупати му се јавувал самиот Господ и му помагал во неговите молитви. Според преданието, пред битката со Максенциј на небото му се појавил блескав крст како знак на победа.

Во 313 година го издал Миланскиот едикт со кој престанал дотогашниот прогон на христијаните. По победите изградил нов величествен главен град и го нарекол Константинопол.

Подоцна тешко се разболел од опасна и неизлечива болест. Многумина се обидувале да го излекуваат, но без успех. Му било предложено да се капе во крв од мали деца како единствен лек. Константин наредил да се соберат деца, но кога ги видел мајките како плачат и тагуваат, се покајал и ја повлекол наредбата, избирајќи да го ризикува сопствениот живот наместо да им наштети на невините.

Според преданието, тогаш му се јавиле светите апостоли Петар и Павле и го упатиле кон вистинскиот пат на спасението. По крштевањето од епископот Силвестер, неговата болест исчезнала.

Сметајќи се себеси за недостоен лично да отиде на Христовиот гроб, ја испратил својата мајка, царицата Елена. Таа отпатувала во Ерусалим и се вратила со дел од Чесниот крст како дар за својот син.

Света Елена направила многу за ширењето и зацврстувањето на христијанската вера. Во Ерусалим го пронашла Чесниот крст, кој бил сокриен и затрупан од незнабошците. Изградила бројни цркви, меѓу кои и храмови на местата поврзани со Христовото раѓање, вознесение и други значајни настани од христијанската традиција.

Според преданието, при откривањето на Чесниот крст, тој бил допрен до починат човек кој бил носен на погреб, по што човекот оживеал пред присутните. Во спомен на тој настан, Православната црква го празнува Крстовден на 14 септември.

Многу луѓе тогаш ја прифатиле христијанската вера, а Чесниот крст бил чуван во сребрен ковчег за поклонение.

Света Елена се упокоила во 327 година, на 80-годишна возраст. Светиот цар Константин живеел уште десет години по нејзината смрт и се упокоил во 337 година, на 65 години.

Неговото тело било пренесено во Константинопол и погребано во црквата на Светите Апостоли. Верниците и денес му се молат за помош и исцеление.

На денот на Светиот цар Константин и царицата Елена, верниците традиционално посетуваат црква и палат свеќи во чест на мачениците кои го дале својот живот за христијанската вера.

Постои и народно верување дека човек може симболично да се заштити од болести ако трипати се измие со света вода. Исто така, денес именден слават сите кои го носат името Елена.

Овој празник се одбележува и како градска слава на Ниш, градот каде што е роден царот Константин. Како еснафска слава го празнуваат и кујунџиите и железничарите.