За само неколку дена започнува Божиќниот пост, еден од најзначајните периоди во православниот црковен календар.
Божиќниот пост трае 40 дена, а верниците во овој период се подготвуваат за Христовото раѓање, кое се празнува на 7 јануари. Сепак, не е доволно само да се исфрлат месото, млекото и јајцата од исхраната. Важно е да се знае во кои денови е дозволена риба, кога се пости на вода и зошто духовната страна на постот е подеднакво важна како и воздржувањето од мрсна храна.
Кога започнува Божиќниот пост во 2026 година?
Божиќниот пост во 2026 година започнува во сабота, на 28 ноември, и трае до Бадник, 6 јануари 2027 година.
Со тоа верниците на Српската православна црква ја започнуваат четириесетдневната подготовка за еден од најрадосните христијански празници – Божиќ, кој се празнува на 7 јануари.
Овој пост е познат и како Божиќна четириесетница. Неговата цел не е само воздржување од одредена храна, туку и духовно прочистување. Тоа е период во кој верниците се повикуваат на молитва, простување, смирение, добри дела и преиспитување на сопствените постапки.
Што не се јаде за време на Божиќниот пост?
За време на целиот Божиќен пост од исхраната се исклучуваат намирниците од животинско потекло: месо, млеко и млечни производи, јајца, како и храната што ги содржи овие состојки.
На трпезата се наоѓаат зеленчук, овошје, житарки, мешунки, јаткасти плодови и други намирници од растително потекло.
Сепак, не секој посен оброк е ист. Постојат денови кога се пости на вода, денови кога е дозволено масло, како и денови кога е дозволена риба.
Токму затоа е важно да се следи црковниот календар, бидејќи правилата се менуваат во зависност од денот во неделата и црковните празници.
Кога за време на Божиќниот пост се јаде риба, а кога се пости на вода?
Според општите правила на постот, во понеделник, среда и петок се пости на вода, додека во вторник и четврток се дозволени масло и вино.
Во најголемиот дел од постот, во сабота и недела е дозволена риба.
Сепак, постојат празнични отстапки, како и построг период пред Божиќ, поради што не треба да се потпирате само на ова општо правило, туку и на црковниот календар.
Постот на вода подразбира подготовка на храната без додавање масло. Тоа не значи дека треба да се јадат само леб и вода. На менито може да има варен зеленчук, грав, леќа, ориз, компири и други намирници подготвени без масло.
Постот на масло дозволува употреба на растително масло при подготовката на храната, додека месото, млекото, млечните производи и јајцата остануваат исклучени.
Постот на риба подразбира дека, покрај растителната храна, е дозволена и риба, но не и другите намирници од животинско потекло што се исклучени за време на постот.
Особено внимание треба да се посвети на последните денови пред Божиќ, кога постот станува построг. Бадник, 6 јануари, е последниот ден од постот и традиционално се пости на вода.
Дали Божиќниот пост е само промена во исхраната?
Една од најважните работи што верниците треба да ја имаат предвид е дека постот не е диета, ниту неговата суштина се сведува само на списокот на дозволени и забранети намирници.
Во православната традиција постот подразбира и духовно воздржување – стремеж човекот да биде потрпелив, помалку да ги осудува другите, да избегнува расправии, да простува и да им помага на оние на кои им е потребна помош.
Затоа, во овој период посебно внимание се посветува на молитвата, посетувањето на богослужбите, исповедта и подготовката за причест.
Верниците се поттикнуваат да не се фокусираат само на она од што се откажуваат, туку и на добрите дела што можат да ги направат.
Кој треба да се посоветува со свештеник?
Правилата на постот не мора да се применуваат на ист начин кај сите верници. Децата, повозрасните лица, бремените жени, доилките, како и луѓето кои имаат здравствени проблеми или посебни потреби во исхраната, може да имаат поинакви околности.
Поради тоа, најдобро е за начинот и степенот на постење да се посоветуваат со својот свештеник или духовник, а кога станува збор за здравствени ограничувања – и со лекар.
Суштината на постот не е загрозување на здравјето, туку духовна подготовка во согласност со можностите на секој човек.
Божиќниот пост завршува на Бадник, а Божиќ, на 7 јануари, ја носи радоста на празникот Христово раѓање.
Четириесетдневната подготовка нè потсетува дека за овој голем празник не се подготвува само трпезата, туку и срцето.
