Дали може да се земаат лекови со поминат рок? Теориите се многубројни и не се исти за сите видови лекови.
Што да се прави со лековите со поминат рок? Дали тие едноставно се изгубени во ефикасноста или се потенцијално опасни ако се земат?
Постојат студии кои покажуваат дека многу лекови ги задржуваат своите корисни својства.
Најпознатиот беше спроведен од Американската агенција за храна и лекови (ФДА), која проучуваше 122 лекови. Се покажа дека 88 отсто од нив може да се користат неколку години по истекот на рокот, вклучувајќи ги и антибиотиците амоксицилин и ципрофлоксацин, како и антиалергиското средство дифенхидрамин. А оние што содржат аналгин се покажаа рекордери.
И по 53 години, концентрацијата на активната супстанција во нив била 99,7 отсто во споредба со оригиналот.
– Има многу студии објавени во научни списанија кои укажуваат дека рокот на траење на лековите понекогаш е пократок отколку што е всушност – вели Алексеј Буеверов, гастроентеролог и хепатолог, доктор на медицина, професор на Универзитетот Сеченов.
– Овој феномен се заснова на два фактори. Прво, производителите се осигуруваат себеси на овој начин во случај лекот да „не делува“. Замислете, човек со сериозна инфекција зема антибиотици, а тие се неефикасни. Или уште полошо, предизвикуваат лоша реакција. Вториот фактор е економскиот. Колку почесто луѓето мораат да купуваат лекови, толку е поисплатливо за бизнисот, но важно е да се истакне дека сите лекови „се влошуваат“ на различни начини. Се разбира, лековите кои се отворени имаат многу пократок рок на траење.
Тие се под влијание на надворешните услови – кислородот предизвикува оксидација на многу соединенија, благо зголемување на влажноста и температурата ги забрзува хемиските реакции, светлината има негативен ефект итн. Дури и лековите кои никогаш не биле отворени се под влијание на надворешните услови, но во многу помала мера. Затоа, доколку сеуште имате лекови на кои им истекол рокот на употреба пред неколку години, подобро е да ги фрлите. Но,ако им е истечен пред шест месеци, веројатно сè уште можете да ги користите- вели гастроентерологот.
„Има многу лекови кои ги задржуваат својствата и по истекот на рокот наведен на пакувањето“, потврдува Јарослав Ашихмин, кардиолог и советник на генералниот директор на Меѓународниот медицински кластер во Сколково.
– Но, не можеме да ги препорачаме, бидејќи има законски прописи и лекарот мора да ги почитува. Таканаречените традиционални лекови, од кои повеќето се добиваат со хемиска синтеза, имаат подолг рок на траење и не се очекуваат никакви проблеми доколку се користат по истекот на рокот. Но, во последните години се појавуваат се повеќе биолошки лекови кои успешно „лечат“ рак, автоимуни и многу други болести. Таквите лекови се помалку стабилни од синтетичките дроги, а условите за складирање се многу важни за нив. Рок на траење на таквите лекови треба да се следи многу строго.
На интернет има видео каде фармацевтот вели дека ако парацетамолот е истечен, само треба да се земе дупла доза. Овој совет е крајно опасен, објаснуваат експертите. За да се избегне оштетување на црниот дроб, хепатологот Алексеј Буеров советува никогаш да не се надминува дневната терапевтска доза од 3 g (што е само 3 таблети).
Проблемот е што терапевтските и токсичните дози на парацетамол се многу блиску. Затоа, ако треба да ја намалите температурата или болката, не ја зголемувајте дозата. Користете други лекови со исти својства, но како што е пропишано и додека се уште се „валидни“.