Д-р Милошевиќ потврдува дека грипот оваа година пристигна порано. Како што вели, можно е причината да е тоа што вирусот е поагресивен во предизвикување инфекција.
Грипот оваа година се појави порано од очекуваното, а бројот на заболени расте од недела во недела. Стручњаците истакнуваат дека токму сега е вистинско време за вакцинација, особено за ранливите групи. Професорката по имунологија на Медицинскиот факултет, д-р Емина Милошевиќ, ја објаснува актуелната епидемиолошка состојба, кои категории се најзагрозени и зошто вакцинацијата и понатаму останува најважна мерка за заштита.
„Бројот на лица кои се јавуваат со клиничка слика на грип расте,“ објаснува д-р Милошевиќ.
Симптомите кај пациентите најчесто вклучуваат нагло покачена температура која често надминува 39, па и 40 степени, болка во грлото, кашлица, изразена слабост, треска и грозница. Болеста обично трае од пет до седум дена.
„Не можеме секогаш да знаеме дали пациентот има грип или некој друг вирус, бидејќи различни вирусни инфекции даваат слична клиничка слика. Но бројот на случаи дефинитивно расте“, додава професорката.
Според официјалните податоци, минатата недела биле регистрирани пет лабораториски потврдени случаи на грип преку ПЦР метода, но реалната бројка е многу поголема.
„Тоа претставува раст во однос на претходната недела и дефинитивно влегуваме во сезоната.“
Вирусот пристигна порано и делува поагресивно
Д-р Милошевиќ потврдува дека оваа година грипот се појавил порано. Како што вели, можно е вирусот да е „повирулентен“, односно посилен во предизвикување заболување.
„Тоа значи дека можеби е потребна помала количина од вирусот за да дојде до инфекција“, објаснува професорката.
Во земјите со поразвиени системи на надзор, како Велика Британија и САД, веќе е зголемена будноста. Во Србија не се тестираат сите сомнителни случаи, а лабораториски потврдените најчесто се пациентите со потешка клиничка слика кои завршиле во болница.
Грипот може да предизвика пневмонија или да се комплицира со бактериска инфекција, што претставува ризик пред сè за ранливите категории.
Вирусот се пренесува капковно, исто како и коронавирусот.
„Миење раце, избегнување собири кога сте болни, користење на марамчиња, правилно кашлање и проветрување на просториите – сето она што го научивме за време на пандемијата важи и за грип. Вирусот може да се вдише или да навлезе во организмот преку слузницата на окото. Треба да се избегнува допирање на лицето со раце.“
Кои групи се најризични?
Ризичните групи се оние кај кои грипот може да доведе до потешки компликации – лица постари од 65 години, хронични пациенти од сите возрасти, трудници и мали деца.
„Учениците обично поминуваат добро, но се најголеми преносители,“ предупредува Милошевиќ.
Вакцинацијата кај децата во Србија е исклучително ниска – под 1,5%. Кај возрасните исто така процентите се ниски.
Зошто граѓаните ретко се вакцинираат?
„Имаме немарен однос кон сопственото здравје и здравјето на другите. Здравствените работници, кои треба да бидат пример, често ја прескокнуваат вакцинацијата,“ вели професорката.
Вакцинацијата кај трудниците е исто така многу ретка, иако тие се особено ризична група. Вакцината против грип не е жива и е целосно безбедна.
Во Европа стапките на вакцинација се многу повисоки – во Велика Британија се вакцинираат околу 40% од трудниците, а во Португалија над 80%.
Вакцината има и дополнителни придобивки:
„Вакцинацијата против грип е најзначаен фактор во превенцијата на срцев удар. Акутната инфекција е голем стрес за организмот, а многу инфаркти се случуваат како последица на тоа.“
За лицата над 65 години се препорачува да ја разгледаат и пневмококната вакцина.
„Може да се примат истовремено, едната во едно, другата во друго рамо. Двете вакцини се неживи и безбедни.“
Дали вакцините ги покриваат новите соеви?
Секоја сезона вакцината се приспособува на циркулирачките соеви. Производството трае пет до шест месеци, па одлуките мора да се носат однапред.
„Вакцините ги покриваат актуелните соеви. Вирусот на грип постојано го менува геномот, но тоа е очекувано.“
Не е доцна за вакцинација – потребни се околу две недели за развивање заштитен имунитет.
Температура над 39 степени која трае повеќе од четири дена (или три кај деца) е сигнал да се побара лекарска помош. Истото важи и за влошување на постоечки хронични заболувања.
„Не треба да се земаат антибиотици на своја рака. Крвната слика може да помогне да се разликува вирусна од бактериска инфекција. Температурата кај грипот може да биде висока и пет дена, да се симне, па повторно да се покачи.“
Како да се разликува грип од други респираторни вируси?
„Типичен е наглиот почеток, болките во грлото и силната малаксаност. Но тоа не е исклучиво само за грип – и ковид може да започне на ист начин“, објаснува професорката.
Често дури и лекарите не можат сигурно да го разликуваат грипот од други вируси без лабораториски анализи.