Зошто само ми го продолжуваш пасошот толку години, зошто не ми го даваш доживотно? Кој повторно ќе дојде овде за десет години?
Мара Сушац е на прагот на својот 100-ти роденден и е единствената личност со толку години што побарала продолжување на пасошот во конзулатот во Мостар. Поднесеното барање за продолжување на пасошот го возел нејзиниот правнук Бенјамин, кој е роден во Германија, а студира во Мостар.
– Од Конзулатот ни рекоа дека никој на нејзина возраст не поднел барање за продолжување на тој документ. На почетокот тоа им било невообичаено, бидејќи многу ретко дури и помлади од Маре доаѓаат да си ги обноват пасошите. Кога им дојде мрежата родени 1940 година, во 1942 година го продолжи пасошот, необично е, а не тој што има скоро 100 години. Меѓутоа, подоцна сите сакаа да разговараат со Мара бидејќи таа е многу смешна личност. Сите се сеќаваа на неа“, низ смеа ни раскажува Бенџамин.
Таа додава дека додека го земала пасошот Мара на работниците им рекла: Се гледаме во 2028 година.
Во документите пишува дека Мара Сушац е родена во 1921 година, но соседите тврдат дека таа всушност е родена во 1919 година. Имено, во времето кога се родила Мара, децата биле пријавувани кога пристигнале, така што таа теорија не е исклучена.
Кога ќе ја прашате Мара колку години има, таа само се смее. Станува збор за жена која е родена во Требижат кај Чапљина, на четиригодишна возраст ја изгубила мајка си, а на 24 години го загубила сопругот. Има едно дете, два внуци, два правнуци и едно правнуче. Животот не и бил лесен, но вели дека била паметна и благодарение на тоа преживеала две војни, се грижела за свекрвата, ја одгледала ќерката која сега живее во Германија, изградила куќа во Мостар, а сепак се грижи дека куќата и е уредна, ручек готви има градина засадена со сезонски зеленчук.
„Зад куќата е мојата градина. Доста ни е од се, домашни пиперки од домати… Се обработувам сама“, вели Мара, која често ги почестува соседите со вишни и смокви што сама ги бере. И не ѝ е јасно зошто сето тоа ни е невообичаено кога нејзиното здравје е одлично.
„Како ми беше да копам по дулумот и фртаљот, па ќе го завршев за неколку часа“, се сеќава Мара. Пензијата ја заработила во Ласта, а освен тоа се занимавала и со земјоделство и како што вели „шверц“.
„Тогаш немаше фирми. Работев во Дуванска, а потоа во циглана, сето тоа беше физичка работа. Потоа, кога се отвори Ласта, отидов таму, а со тоа отидов во Италија да земам фармерки и постелнина и да продавам овде. Земјоделските производи што ги одгледував во Сараево ги однесов на пазар“, вели Мара, додавајќи дека куќата во Илиќи е изградена благодарение на земјоделството и „шверцот“.
„Она што го готвам денес, го јадам. Сè од фрижидерот е отров. Готвам секакви јадења, питите ми ги фалат надалеку, а омилено ми е зеленчукот и зелената салата. Не јадам ништо мрсно и никогаш не сум пиела ладна вода или сок од фрижидер. Му штети на желудникот – открива една од тајните.
„Им порачувам на младите да не се грижат, туку да решат се пред себе. Да не го направев тоа, одамна ќе бев под земја“, продолжува Мара.
За добар сон треба да се напиете чаша млеко или топол чај од камилица, а после ручекот не е лошо да се напиете чаша вино. Мара преферира бела боја, а ја препорачува на луѓе со полошо здравје. Не пие ракија, се масира со неа. Секое утро станува во шест часот, а кафето најчесто го исфрла.
Никогаш не оди по плочките без влечки, а тоа им го препорачува на другите. Таа во животот научила многу за лековитите билки, па често од неа се бара да направи медицински препарати
На прашањето кога е подобро за животот, денес или во младоста, Мара вели дека порано било подобро, луѓето повеќе се дружеле. -Сега се е некако изопачено, како самиот ѓавол да се спуштил на земјата – вели старицата која на најблиските им нагласила дека кога ќе умре, на нејзината смртна постела да не ставаат ниту една од поновите фотографии на кои вели дека е стара.
„Не сум родена стара, нека ми најдат помлада фотографија и нека ја стават во изводот на смртта – заклучила таа низ смеа.