Пред тринаесет години, Алекс Рајлиќ од Сремска Митровица одлучи да ја напушти Србија во потрага по подобар живот.
„Имам впечаток дека луѓето кај нас премногу трошат на облека. За нив е важно да биде бренд, иако тоа не значи секогаш и квалитет. Во Англија и Германија се купуваат работи поради издржливост и функционалност, а кај нас се брза по етикетата…“
Пред тринаесет години, Алекс Рајлиќ од Сремска Митровица одлучи да ја напушти Србија во потрага по подобар живот. Денес, по искуствата во Швајцарија, Англија и Германија, таа отворено зборува за предизвиците, лекциите што ги научила и разликите кои ја натерале да го согледа светот и луѓето на поинаков начин.
-
Прво заминав во Швајцарија, во Лозана. Најтешко беше тоа што не знаев јазик. Во продавница знаеш што ти треба, но не знаеш како да прашаш. Доживуваш шок и од самиот избор во продавниците – сè е огромно, шарено, има сè. Се сеќавам на долната облека во излог што чинеше илјада франци – се прашував дали е можно луѓето тоа да го купуваат.
Работеше како бајбиситер, работа што и денес често ја вршат луѓе од Балканот.
„Некому му оди добро, некому не. Сè зависи од семејството. Јас имав среќа, но знам девојки кои минуваа низ вистинска експлоатација – ветуваат едно, а испаѓа друго. Една девојка буквално ја спасивме од улица, затоа што не можеше да издржи.“
Од Швајцарија патот ја однесе во Лондон, каде Алекс работеше во кетеринг на гламурозни свадби, снимања реклами и настани на Темза.
„Бев на свадби од еден милион евра, на промоции и настани на големи продукциски куќи. Работиш по 16 часа, патуваш два часа до работа и назад, но многу учиш – за работа и за луѓето. Лондон е град каде се сретнува целиот свет – Јапонија, Америка, Ирска, Англија, Африка… Секоја култура носи нешто свое.“
Особено ја фасцинираше тоа што работата се води сосема поинаку од кај нас:
„Во ексклузивните ресторани нема понижувања. Никој не вика, сè се објаснува додека не научиш. Кај нас е нормално шефот да вика. Таму – не.“
По Лондон, Алекс се пресели во Германија, каде покрена свој угостителски бизнис.
„Работев на бродови, водев кујни, а подоцна и сопствен локал. Не беше лесно, но таму системот функционира. Ако си одговорен и дисциплиниран, можеш да напредуваш. Во Србија често имав чувство дека тоа не е можно – колку и да се трудиш, шансата нема да дојде.“
Алекс се осврна и на навиките на Србите во врска со парите:
„Имам впечаток дека луѓето кај нас премногу трошат на облека. За нив е важно да биде бренд, иако тоа не значи секогаш и квалитет. Во Англија и Германија се купуваат работи поради издржливост и функционалност, а кај нас се брза по етикета. Кредитните картички и ратите ги туркаат луѓето во долгови. Тоа е знак на финансиска неписменост – трошиме она што го немаме.“
Таа додава дека луѓето би се чувствувале слободни ако помалку трошат на непотребни работи:
„Ако нешто не си го облекол три месеци, веројатно и не ти треба. Стилот нема врска со количината, туку со изборот.“
Иако веќе повеќе од една деценија е надвор од земјата, Алекс признава дека Србија ѝ се отвори на нов начин.
„Само кога ќе заминеш, сфаќаш што имаш. Храната кај нас и натаму има врвен квалитет – овошје, зеленчук, свежи намирници, тоа е ненадминливо. Но од друга страна, системот е слаб: рециклирање, канализација, комунална култура – таму сме далеку зад нив. Таму тоа функционира затоа што некој води грижа. Кај нас често се изостанува одговорноста.“
„Многу луѓе во Србија делуваат бесно и незадоволно. Тоа ме жали, затоа што не можеш да бидеш среќен ако пропуштиш да го живееш денешниот ден. Луѓето трошат многу енергија на трачеви и туѓи животи, наместо да работат на себе.“
Приказната на Алекс Рајлиќ покажува дека животот во странство не е бајка. Платите се повисоки, системот функционира, но предизвиците се многубројни: осаменост, работен притисок, културни разлики. Од друга страна, Србија има природни богатства, квалитетна храна и топлина, но ѝ недостасува системска дисциплина и почитување на правилата.
„Светот е прекрасен и треба да гледаш на поубавата страна на животот. Но каде и да си – најважно е да научиш да го цениш она што го имаш и да бидеш одговорен кон себе и кон другите.“