Денес, стариот обичај строго се почитува
Денес, православна црква и нејзините верници ги слават светите маченици Емилијан и Јакинтон – а неделата пред големиот празник Свети Илија се одбележува како Завет
Православните верници го празнуваат денот посветен на светите маченици Емилијан и Јакинтон. Покрај тоа, во неделата пред Свети Илија, се одбележува интересен народен празник познат како Завет.
Искушението на светиот Емилијан
Во времето на император Јулијан Отстапник, во тракискиот град Доростол живеел млад човек по име Емилијан, слуга на градоначалникот.
Кога императорот започнал да го прогонува христијанството низ целото Римско Царство со оган и меч, негов пратеник пристигнал во Доростол со цел да ги уништи сите христијани. Меѓутоа, не нашол ниту еден. Задоволен од тоа, организирал гозба за граѓаните и наредил да се принесат големи жртви на идолите, проследени со веселби низ целиот град.
Во текот на ноќта, светиот Емилијан ги обиколувал храмовите, пазарите и улиците, и со чекан ги кршел идолите. Следното утро, во градот настанал хаос – сите барале кој ги уништил нивните “богови”.
Кога по грешка бил фатен еден селанец што поминувал покрај храмот, Емилијан решително истапил и си ја признал вината, изјавувајќи:
„Ако го сокријам своето дело, каква корист имам од она што го направив? Зарем нема да бидам убиец на невин човек во очите на Бога?“
Кога му било поставено прашањето кој го натерал да го стори тоа, тој одговорил:
„Бог и мојата душа ми заповедаа да ги срушам тие мртви столбови што вие ги нарекувате богови.“
Потоа бил камшикуван, мачен и на крајот запален жив. Така светиот Емилијан го завршил својот земен живот и се преселил во небесните живеалишта на 18 јули 362 година.
Молитва:
„Твојот маченик, Господи, Емилијане, во своето страдање прими нераспадлив венец од Тебе, Боже наш, зашто со Твојата помош ги победи мачителите и ја сотре дрскоста на демоните: спаси ги нашите души преку неговите молитви.“
Судбината на светиот маченик Јакинтон
Светиот маченик Јакинтон бил роден од побожни родители – Теоклит и Теонила – во времето кога црквата во градот Амастрида ја раководел епископот Ираклиј. Неговото име го добил од ангел Божји што му се јавил на неговите родители.
На само тригодишна возраст, свети Јакинтон воскреснал мртво дете со повик во името на Христос. Растејќи, се издигнувал не само телесно, туку и духовно, извршувајќи бројни чуда. Во староста, сведочејќи како луѓето му се поклонуваат на шуплив брест како на божество, поттикнат од ревност за вистинскиот Бог, го исекол дрвото.
Бил фатен и одведен пред управителот Кастринциј и старешините на градот. Првин бил брутално претепан, потоа му ги искршиле забите, го врзале со јажиња и го извлекле надвор од градот, каде што повторно бил тепан со остри стапови. На крајот, бил фрлен во затвор, каде што ја предал својата душа на Господа.
Се вели дека на неговиот гроб секоја година, на денот на неговиот празник, се крева прашина. Епископот ја собирал во свет сад и ја раздавал на верниците, кои ја користеле како лек за душевни и телесни болести.
Завет
Во многу делови , неделата пред празникот на Свети Илија се слави како Завет – вид народен обичај кој се одржува во селата. Секоја куќа пречекува гости од околните села и градови, слично како прослава на слава или крштевка.
За разлика од славите, кои најчесто се одржуваат во зимските месеци, заветите секогаш се слават во потопло време – од доцна пролет до рана есен. Кај нив нема носење на колач и пченица во црква, ниту палење славска свеќа дома, туку се изведуваат други обреди што водат потекло од предхристијанските времиња.
Заветот го одредува самото село, како завет кон одреден светец, ветувајќи дека секоја година ќе го слави неговиот празник, со строга забрана за работа за сите жители. Се верува дека на тој начин добиваат божествена заштита за селото и нивните домови.