Велигденскиот пост носи духовна обнова, но и опасни гревови. Патријарх Павле предупредувал за гордоста, прејадувањето и непочитувањето на правилата на постот.
Велигденскиот пост започна и ќе трае 48 дена. Во православната традиција се смета за најдолг и најстрог пост во текот на годината, бидејќи верниците ги подготвува за најрадосниот празник — Христовото Воскресение. Овој пост не е само подготовка на телото, туку пред сè подготовка на душата за средба со Празникот над празниците.
Велигденскиот пост се состои од Света Четрдесетница, која трае 40 дена, и Страдалната (Голема) недела, посветена на сеќавање на последните денови од земниот живот на Исус Христос, Неговото страдање и распетие. Токму поради овој духовен значај, овој период носи посебна тежина и сериозност во црковниот живот.
За време на пост, верниците се воздржуваат од месна храна, а во одредени денови постот е построг (само вода), додека саботите и неделите се дозволени масло и вино, освен на посебни денови како што е Велики Петок, кога постот е особено строг. Сепак, правилата за исхрана не се самата цел.
Смислата на постот е многу подлабока од внимателен избор на оброци. Правиот пост подразбира воздржување од лоши мисли, грди зборови, осуда, гнев и секој гревен чин. Тоа е време за појакана молитва, простување, милосрѓе и помагање на другите. Без тоа, телесниот пост останува само диета.
Црквата учи дека суштината на постот е во прочистување на срцето, мислите и делата — во борба со сопствените слабости и враќање на внатрешниот мир. Постот е прилика човекот да забави, да се преиспита, да се помири со блиските и да ја обнови својата вера.
Патријарх Павле велел: „Стварниот пост го приближува човекот кон смирение. А во смирението човекот сфаќа дека спасението лежи единствено во Бога, во Неговата милост. (…) Расудувањето е дар на разликување на она што е корисно од она што е штетно, таму каде што е вистина и таму каде што е лага.“
Тој посебно истакнувал дека покрај телесниот, постои и духовниот пост — способност да го извадиш од срцето она што е негативно и да посади добро.
Најчести гревови за време на постот
Патријарх Павле издвоил три особено опасни гревови на кои верниците често паѓаат во овој период:
-
Гордост
-
Прејадување и љубов кон сластите
-
Непочитување на постот (самоволно отстапување)
Гордост
Гревот на гордоста се смета за најопасен.
Патријарх Павле предупредувал да се избегнува чувството на надмоќ, затоа што вистинскиот пост не служи за да се докажуваме пред луѓето:
„Бог учел да постиме тајно, без лицемерие.“
За време на постот, треба особено да се избегнуваат омраза, завист, озборување, похлепа, непријателство и гнев — бидејќи и самата зла мисла го мутнее срцето.
Прејадување
Целта на постот е воздржување од сласт, а не создавање на гозби без месо. Многуми, иако не јадат месо, подготвуваат раскошни трпези, масна и зачинета храна и секој ден слатки:
„Прејадувањето е смртен грев — љубовта кон стомакот значи оддалечување од Бога.“
Умереноста и едноставноста се клучни: постот не е изговор за луксузни постни специјалитети.
Непочитување на постот
Бог по милост може да ослободи верник од постот, но самоволното напуштање на постот се смета за грев. Особено се осудува кога крсните слави или црковни празници се одбележуваат со месна трпеза:
„Со тоа — наместо да му укажеме почит на светителот — навлекуваме Божји гнев. Господ не му е потребен нашиот пост и глад, туку ние самите, за да се омекнат, скрушат и смират срцата пред Бога и станат способни да ја примат Божјата благодат и помош. Со постот ја изразуваме нашата љубов и вера во Господа, бидејќи само оној што ги почитува сите Господни заповеди има вистинска љубов кон својот Творец. А заповедта за пост е една од најважните Господни заповеди“, наведува братството на манастирот Високи Дечани.
Патријарх Павле за постот и Светото Причестување
Патријарх Павле истакнувал дека христијаните порано се причестувале често — но подготвени со целиот свој живот. Постот е воспоставен како помош за да пристапиме кон Причеста со почисто срце, но не е доволен сам по себе.
Пристапот кон Светата Чаша бара:
-
чисто срце
-
мир со луѓето
-
избегнување на секој грев
-
молитва и внатрешна будност
-
познавање на основните вистини на верата
-
искрено покајание
„Треба да се чува од секоја екстремност и едностраност.“
Ниту реткото, ниту механичкото пристапување кон Светото Причестување не е добро — туку достојно и со чиста совест.