Во одделни краеви, Свети Архангел Михаил се слави како заштитник на сточарите, бидејќи се верува дека само тој може да ги растера волците.
Арханѓеловден, кој се празнува на 21 ноември во чест на Свети Архангел Михаил, е трет по големина семеен празник, по Свети Никола и Ѓурѓовден. Свети Архангел Михаил се смета за заштитник на православната вера и борец против ересите.
Постојат илјадници архангели, а највисоки меѓу нив се седум, меѓу кои е Михаил, кој ја носи и титулата архистратиг. На грчки, зборот архи значи „прв“, „главен“, а ангелос значи „вестител“, „ангел“.
Ангелите се духовни, безтелесни суштества кои ја исполнуваат Божјата волја. Според преданието, ги има многу и се поделени во девет чинотни ангелски хиерархии. На иконите секогаш се прикажуваат во човечки лик – како млади луѓе, бидејќи се без телесни желби и грижи, и вечни во својата убавина. На иконите им се прикажуваат и крилја, како симбол на нивната брзина и послушност пред Бога.
Според христијанското учење, секој човек на денот на крштевањето добива свој ангел – заштитник и чувар на душата и телото. Тие се облечени во бела облека, како знак на чистота и невиност.
Свети Архангел Михаил се спомнува во голем број молитви, а неговите икону се широко застапени во православните храмови. Често се прикажува како небесен војсководец со меч во едната рака и кантар во другата, бидејќи според народната вера, тој на човекот му ја зема душата во часот на смртта и ги мери неговите добри и лоши дела.
Кога ѓаволот се побунил против Бога, Михаил бил првиот што му застанал на спротивната страна. Затоа често на иконите се прикажува со копје со кое го победува ѓаволот, а во другата рака држи палмова гранка – симбол на победата над злото. Се верува дека со своето дејствување спасил многу ангели кои ѓаволот ги повлекол кон пропаста.
Култот кон Архангел Михаил потекнува од 3 век и најпрво се развил во Фригија (денешна Анадолија). Според општото верување, тој ги прима душите на починатите и според нивните дела ги упатува кон рајот или пеколот.
Во минатото, луѓето често ги обожувале ангелите, а незнабошците ги сметале за богови и творци на светот. Поради тоа, на Лаодикискиот собор – неколку години пред Првиот Вселенски собор – било осудено таквото погрешно поклонение и востановено правилното почитување на ангелите.
Народни верувања
Во некои краеви се верува дека Архангел Михаил ноќе ги обиколува болните:
-
ако застане кај нозете – се смета дека исходот ќе биде лош,
-
ако застане кај главата – болниот ќе оздрави.
Според преданието, тој понекогаш се појавува преоблечен како бедник, за да ги води луѓето кон вистината и да им помогне на оние во мака.
Чудото во Лаодикија
Според предание од 3 век, еден незнабожец во Лаодикија имал ќерка која била глувонема. Во сон му се јавил Архангел Михаил и му рекол да ја одведе на свет извор. Кога тоа го сторил и се помолил во име на Света Троица, девојката проговорила и го повратила слухот.
По чудото, девојката и нејзиниот татко се крстиле, а на местото бил изграден храм посветен на Архангел Михаил, кој и денес постои.
Храмови и манастири
Српскиот народ посветил многу храмови на Свети Архангел Михаил, меѓу кои:
-
Манастир Свети Архангели – задужбина на цар Душан,
-
Манастир Црна Река,
-
Соборниот храм во Белград,
-
Храм Светог Архангела Михаила во Херцег Нови и многу други.
Архангел Михаил во другите религии
Свети Архангел Михаил го почитуваат и другите монотеистички религии:
-
во јудаизмот се смета за заштитник на народот Израел,
-
во исламот е познат како Микаил и се смета за ангел задолжен за храна, дожд и плодност на земјата.
Празник и народна изрека
Арханѓеловден е неподвижен празник на православна црква.
Во народот постои верување:
„Какво е времето на Арханѓеловден, таква ќе биде целата зима и пролет.“