На 29 август, православна црква го слави празникот посветен на Свети Роман Ѓунишка.

Празникот се слави во сите православни цркви, а особено е свечен во манастирот Свети Роман . Молитвите пред моштите на Свети Роман досега често биле услишени, така што многу болни луѓе се вратиле дома здрави и „на нозе“, иако некои од нив биле донесени во светилиштето дури и во несвесна состојба.

Самиот благословен епископ Николај Велимировиќ од Охрид и Жика, пишувајќи ја молитвата „Во служба на Светиот Рим“, со наједноставни, но сепак прекрасни зборови напишал дека овој Божји човек, според својот начин на живот, бил „земски ангел и небесен човек“.

Светителот починал во деветтиот век, а првиот зачуван запис за манастирот датира од почетокот на единаесеттиот век, па затоа се смета за еден од најстарите манастири во Србија. Се наоѓа на десниот брег на Јужна Морава, недалеку од селото Ѓунис, и припаѓа на Нишката епархија.

МОЛИТВА

„Тебе, угоднику на живиот Бог, римски чудотворец, кој го исполни законот Божји и нашето спасение Исус Христос и од Него прими вечен живот; со љубов се поклонуваме и смирено Ти благодариме, за Твоите многубројни чудотворни дела, со кои им помогна на слабите луѓе и го прослави името Господово и Твоето спасение. Амин.“

Илјадници верници ја кажуваат оваа молитва на Свети Роман на 29 август, на истоимениот празник, во манастирот во Ѓунис, со вера во Бога и искра надеж во срцата. Меѓу безбројните, кои на овој свет ден брзаат кон манастирот на десниот брег на плашливата Јужна Морава за да се поклонат на моштите на Свети Роман, еден од најпочитуваните подвижници и светци на Православната црква, има, по правило, и здрави и болни, и стари и млади…

Сите тие пристапуваат кон овој свет дом, верувајќи во лековитите и чудотворните моќи на подвижникот и пустински проповедник Роман, на кого му е посветена оваа црква, сместена во срцето на планините Мојсин.

Се верува дека манастирот е основан во десеттиот век и е поврзан со Свети Роман, ученик на Светите Кирил и Методиј. Според својата географска положба, тој припаѓа на групата Мојсињски цркви и црковни дворови, кои се расфрлани во голем број во урнатини на блиската Мојсињска Гора. Според некои преданија, таму имало дваесет места за богослужба, а за Свети Роман, некои мислат дека е стар дури 1000 години, дека потекнува од периодот пред Немањиќ. Овој манастир се споменува во повелбата на византискиот император Василиј II напишана во 1019 или 1020 година до Охридската архиепископија. Не може со сигурност да се каже кога пропаднал, но се знае дека бил обновен од непознат слуга на принцот Лазар со помош на принцот…

Во камбанаријата со децении имало болница за пациенти со болни души… Цело време во 19-тиот и почетокот на 20-тиот век, манастирот Свети Рим бил болница, засолниште за жителите од прогонствата на окупаторите, а едно време и воен штаб на српските ослободителни војски…

Бидејќи се верува дека ова свето место го претходело самиот Хиландар, така низ многу векови, од генерација на генерација, чудотворните дела што ги извршил преподобниот Римјанин се пренесувале преку црковната и народната традиција. Дури и денес има многу луѓе кои доаѓале во манастирот кога биле болни.

И откако ќе паднеле на лице пред моштите на Романови и ќе се молеле за помош од семоќниот и обожавател на Романови, тие станувале преродени, посветли по лице, посилни по тело и посилни по душа од кога било. Веројатно и поради фактот што, за време на својот монашки живот, богоугодникот Римјан постел дење и ноќе, поминувајќи го својот живот во бдеење и везење.