Тоа не е виза, туку електронска авторизација поврзана со пасошот
Во последниот квартал од 2026 година треба да започне со примена ETIAS (European Travel Information and Authorization System). Станува збор за нов електронски систем за одобрување патување кој ќе биде задолжителен за патници од земји што се ослободени од визи за влез во Шенген зоната, вклучително и за државјаните на Србија. Целта е зголемување на безбедноста преку проверка на податоците пред патување. Се плаќа 20 евра, а одобрението важи до три години.
Не е виза
Ова не е виза, туку електронска авторизација поврзана со пасошот, слична на американскиот ESTA систем, која овозможува краткорочен престој до 90 дена во период од 180 дена во земјите на ЕУ. Многумина имаат дилеми како ќе функционира системот, а едно од честите прашања е дали некој друг може да аплицира за ETIAS наместо нас или мора лично.
Иако патниците засега не мора да го пополнуваат овој документ, важно е навреме да се информираат за процедурите и правилата за поднесување барање.
Според информациите од официјалната страница на Европската унија за патувања, ЕУ неколку месеци пред стартот ќе го објави точниот датум на воведување на ETIAS. Една од главните дилеми е дали барањето мора да го поднесе лично патникот или може и друго лице во негово име.
Официјалните податоци покажуваат дека тоа е можно — но со јасно утврдена постапка.
Чекор по чекор: како друго лице може да поднесе ETIAS барање наместо вас
Трето лице може да го поднесе барањето преку официјалната ETIAS веб-страница или мобилна апликација.
За тоа да биде законски, вие и третото лице мора да потпишете Изјава за застапување. Таа му дозволува на друго лице да поднесе ETIAS барање:
-
во ваше име,
-
во име на малолетно дете за кое имате родителска одговорност,
-
во име на лице над кое имате законско старателство.
Важно: зачувајте копија од потпишаната изјава како доказ дека сте овластиле некого да аплицира во ваше име и да ги користи вашите лични податоци.
Секој патник мора да има посебна изјава за застапување. Ако, на пример, туристичка агенција поднесува барање за цело семејство, потребна е посебна изјава за секој член.
На што треба да внимавате
Бидејќи му давате чувствителни податоци на трето лице (лични информации и податоци од пасош), изберете некој на кого му верувате. Поднесувањето барање преку официјалниот ETIAS сајт чини 20 евра, но посредниците може да наплатат дополнителна такса — затоа проверете дали цената е разумна.
Доколку сметате дека има злоупотреба од посредник, можно е тоа да се пријави и анонимно.
Користете лична е-пошта
При поднесување барање во ваше име мора да се користи е-пошта до која вие имате пристап. Преку неа ќе се одвива целата комуникација со ETIAS службите.
Без пристап до е-поштата може да пропуштите важни информации за статусот на барањето и одобрението за патување.
Проверете ги податоците пред поднесување
Пред третото лице да го испрати барањето, побарајте да го прегледате нацртот. Така ќе потврдите дека сите податоци се точни.
Иако апликантот во ваше име ја потврдува точноста, вие останувате лично одговорни за внесените информации. Неточни податоци може да доведат до:
-
одбивање на ETIAS одобрението,
-
поништување или укинување на ETIAS,
-
забрана за качување и влез во земјите на ЕУ што бараат ETIAS.
Изјава за застапување
Оваа изјава му дозволува на третото лице да ги обработува вашите лични податоци согласно законите на земјата на престој. Ако имате дилеми околу овластувањата што ги давате, препорачливо е да побарате правен совет пред потпишување.
ETIAS ќе биде задолжителна патна авторизација за сите патници кои не се државјани на ЕУ, а патуваат во шенген-просторот. Навремената информираност и внимателното поднесување барање се клучни за безбедно и непречено патување.