Одгледувањето маточина може да донесе приход од неколку илјади евра по хектар

Маточината се користи во производството на чаеви, билни мешавини, козметика и етерични масла. Нејзина предност е тоа што е повеќегодишно растение, па не е потребно секоја сезона повторно да се подига нов насад.

Сепак, како и кај секое земјоделско производство, потенцијалната заработка зависи од приносот, трошоците за работна сила и сушење, квалитетот на суровината и, пред сè, можноста производот да се продаде по соодветна цена.

Еден насад може да се користи повеќе години

Маточината (Melissa officinalis) е ароматично, повеќегодишно тревно растение кое се одгледува првенствено поради своите листови. Се користи за подготовка на чаеви и билни мешавини, а во индустријата и за добивање етерично масло.

За производителите е значајно тоа што насадот не мора да се подига одново секоја година. Сепак, во првата година треба да се предвидат инвестиции за саден материјал, подготовка на почвата и подигнување на насадот. Полниот производствен потенцијал најчесто се очекува во следните сезони.

Според стручната литература, маточината може да остане на иста парцела неколку години, но исплатливоста во голема мера зависи од трошоците за работна сила, сушење и организацијата на производството.

Колку може да се заработи од еден хектар?

Одгледувањето маточина може да донесе приход од неколку илјади евра по хектар, но конечната пресметка зависи од приносот, квалитетот на сувите листови, производствените трошоци и продажната цена.

Во една производствена пресметка, приносот во првата година може да достигне околу 1.000 килограми суви листови по хектар. Во следните години, при соодветни услови и добра нега на насадот, приносот може да достигне околу 2.500 килограми.

Доколку еден килограм суви листови се продава по цена од 2,2 евра, приходот би изнесувал околу 2.200 евра по хектар во првата година, односно околу 5.500 евра во наредните години.

Сепак, ова не е чиста заработка. Од остварениот приход треба да се одземат трошоците за подготовка на почвата, саден материјал, работна сила, одржување на насадот, берба, сушење и транспорт.

Поради почетните инвестиции, првата година може да биде значително помалку исплатлива, додека подобар финансиски резултат може да се очекува во следните сезони.

Во поповолни производствени услови, по одбивањето на трошоците, заработката би можела да достигне неколку илјади евра по хектар. Сепак, ваквиот резултат не е загарантиран и зависи од конкретните услови за производство и можностите за продажба.

Важно е да се има предвид дека наведените цени и приноси се ориентирни параметри за пресметка, а не потврдени пазарни цени за 2026 година. Пред подигнување насад, производителите треба да ги проверат актуелните откупни цени и да обезбедат купувач за сувата маточина.

Најголемиот предизвик не е само одгледувањето, туку и продажбата

Маточината може да биде интересна за малите производители, но одлуката за подигнување насад не треба да се заснова само на проценетиот принос.

Еден од клучните предизвици е пласманот. Ако повеќе производители истовремено почнат да ја одгледуваат истата култура, а побарувачката не го следи растот на понудата, откупната цена може да падне или да се намали бројот на заинтересирани купувачи.

Затоа, пред инвестирањето, важно е да се провери кој врши откуп на маточина, кои количества ги бара, каков квалитет и степен на исушеност ги прифаќа и дали може однапред да се договори продажната цена.

Производителите што имаат услови за сушење и складирање на растителната суровина можат да размислат и за продажба на сопствен, пакуван чај. Сепак, овој модел носи дополнителни обврски поврзани со преработката, декларациите, безбедноста на производот и продажбата.

Дали маточината е можност за помалите земјоделски стопанства?

Маточината може да биде една од опциите за земјоделските стопанства што сакаат да го диверзифицираат производството и да не зависат исклучиво од традиционалните полјоделски култури.

Нејзините предности се повеќегодишниот насад и можноста за примена во различни производи. Сепак, успехот зависи од тоа дали производителот има обезбеден пласман и може да ги контролира трошоците.

Најважното правило за сите што размислуваат да започнат ваков бизнис е прво да пронајдат потенцијален купувач, а дури потоа да одлучат колкава површина од земјиштето ќе наменат за одгледување маточина.