Откријте 22 мисли на старец Пајсиј што можат да ви помогнат поинаку да гледате на животот, семејството и сопствените постапки.

Постои една необична работа во врска со семејниот живот: подготвени сме да им простиме многу работи на непознати луѓе, додека од најблиските често очекуваме речиси невозможно.

Од сопругот очекуваме да нè разбере без да изговориме ниту еден збор, од децата да бидат благодарни за сè што сме направиле за нив, а од роднините да се однесуваат праведно, по можност во согласност со нашите сопствени мерила. А кога нешто ќе тргне наопаку, започнува добро познатата расправа за тоа кој е виновен, кој кого повредил и кој кому што му должи.

Понекогаш навистина е потребно да укажеме на неправдата и да разговараме за проблемите. Меѓутоа, кога со години ги анализираме туѓите недостатоци и постојано се навраќаме на грешките на нашите блиски, ризикуваме сопствениот живот да го претвориме во бескрајно осудување на другите. Таквиот начин на размислување нè исцрпува, ги нарушува односите и ретко ни носи внатрешен мир.

Старец Пајсиј Светогорец, монах од Света Гора, оставил бројни духовни поуки за семејството, смирението, верата и работата на себе. Неговите мисли можат да бидат поттик за сите што се навикнати да ги поправаат најблиските, а притоа забораваат дека и самите имаат слабости на кои треба да работат.

1. „За да спаси лош сопруг, Бог му дава добра сопруга. И обратно.“

Во семејниот живот ретко се случува едната личност секогаш да биде во право, а другата постојано да греши. Понекогаш трпението, разбирањето и поддршката од едниот партнер навистина можат да му помогнат на другиот да го промени своето однесување и да стане подобар човек.

Сепак, важно е да се направи разлика меѓу поддршката и обврската бескрајно да се толерира нечие лошо однесување. Љубовта може да биде поттик за промена, но тоа не значи дека едната личност треба да го помине целиот живот обидувајќи се да ја поправи другата. Здравата врска подразбира двајцата партнери да преземаат одговорност за своите постапки и да бидат подготвени да работат на себе.

2. „Ако човекот постојано добива помош, на крајот останува беспомошен.“

Кога некој од нашите блиски се соочува со тешкотии, природно е да посакаме веднаш да му помогнеме и да го решиме проблемот наместо него. Таквиот пристап на прв поглед изгледа како најлесниот пат до мирот: проблемот е решен, конфликтот е избегнат и сите можат да продолжат со своите обврски.

Меѓутоа, ако постојано помагаме дури и кога другата личност е способна самостојно да се справи со ситуацијата, со текот на времето можеме да создадеме однос во кој таа повеќе не сака да презема одговорност за сопствениот живот.

Понекогаш најдобрата помош е токму онаа што му остава простор на другиот сам да најде решение, да научи нешто од своите грешки и да стане посамостоен. Да сакаш некого не значи да ја отстраниш секоја пречка од неговиот пат, туку да му помогнеш да стекне сила да се соочи со нив.

3. „Ако човекот не почне да работи на себе, ѓаволот ќе му најде друга работа – да ги бара недостатоците кај другите.“

Неверојатно е колку време човек може да потроши анализирајќи ги туѓите грешки. Некој, на пример, не знае правилно да ги воспитува децата, друг не умее да располага со парите, а трет постојано влегува во конфликти со роднините. Понекогаш ни се чини дека туѓите животи ги познаваме подобро од сопствениот, бидејќи многу е полесно да се занимаваме со туѓите проблеми отколку да се соочиме со сопствените слабости.

Таквото однесување создава привидно чувство на надмоќ. Додека објаснуваме што прават другите погрешно, не мора да се соочиме со сопствените пропусти, одлуки и навики што можеби одамна ни го отежнуваат животот.

Грешките на другите луѓе често лесно ги забележуваме, но признавањето на сопствената вина бара многу поголема храброст. Токму затоа е важно повремено да застанеме и да се запрашаме дали толку внимание им посветуваме на туѓите постапки затоа што навистина сакаме да помогнеме или затоа што избегнуваме да се занимаваме со себе.

4. „Самоиспитувањето е најкорисно од сите други студии. Човек може да прочита многу книги, но ако не се набљудува себеси, сето она што го чита нема да му биде од корист. Но, ако се набљудува себеси, користа ќе биде голема дури и ако чита малку. Во тој случај, постапките и однесувањето на човекот стануваат подобри, без оглед на тоа што прави. Во спротивно, прави големи грешки без да биде свесен за нив.“

Човек може да прочита безброј книги за мудроста, почитта и правилната комуникација, а потоа да се скара со најблиските поради нешто што можело да се реши со мирен разговор. Самото знаење автоматски не нè прави потрпеливи, повнимателни или подобри кон луѓето што ги сакаме.

Многу поважно е како го применуваме она што го знаеме во секојдневниот живот. Дали умееме да признаеме кога грешиме? Можеме ли да го контролираме гневот пред да изговориме зборови што ќе повредат некого? Дали сме подготвени да ја сослушаме другата страна дури и кога нејзиното мислење се разликува од нашето?

Вистинската работа на себе започнува кога ќе престанеме да бараме оправдувања за секоја своја постапка и ќе почнеме искрено да го преиспитуваме сопственото однесување. Не е доволно да знаеме што е исправно, туку треба да се трудиме така и да живееме.

5. „Најголем егоизам е да мислите дека сте способни да ги поправате другите.“

Желбата да промениме некого често ја претставуваме како грижа и љубов. Сопругата се обидува да го превоспита сопругот, родителите продолжуваат да управуваат со животите на своите возрасни деца, а роднините делат совети дури и кога никој не ги побарал. Зад сето тоа често стои искреното уверување дека знаеме што е најдобро за другите.

Меѓутоа, возрасниот човек не станува наш проект само затоа што го сакаме. Секој има право да носи сопствени одлуки, да учи од своите искуства и да ги сноси последиците од сопствените избори.

Тоа не значи дека треба да молчиме кога ќе забележиме нешто што нè загрижува. Можеме искрено да го кажеме своето мислење, да понудиме помош и да поставиме јасни граници. Но, не можеме да го живееме туѓиот живот наместо некого, ниту можеме да го натераме да се промени ако самиот не го сака тоа.

Понекогаш најголемиот израз на љубов е токму тоа да му дозволиме на некого да биде она што е, без постојано да се обидуваме да го обликуваме според сопствените очекувања.

6. „За детето, пекол е да биде далеку од мајката; за човекот, пекол е да биде далеку од Бога.“

За детето, близината на мајката често претставува сигурност, утеха и заштита. Чувството дека постои некој кому може да му се обрати кога ќе се исплаши или ќе се соочи со непознатиот свет е важен дел од неговото растење.

Во духовниот живот, верата исто така може да биде извор на потпора, особено во моменти кога човекот се соочува со загуба, неизвесност или чувство дека останал без насока. За верникот, блискоста со Бога не е само прашање на обичаи и молитва, туку и чувство дека во тешките моменти не е препуштен исклучиво на сопствените сили.

Оваа мисла потсетува на длабоката човечка потреба за љубов, припадност и сигурност, која не може да се надомести со материјални работи или надворешни успеси.

7. „Нека секој се радува на она што Творецот го создал.“

Луѓето понекогаш имаат необична способност да пронаоѓаат недостатоци дури и во она што некогаш го сметале за своја најголема предност. Најпрво му завидуваат на некого поради самодовербата, а потоа ја критикуваат неговата сигурност во себе. Ги споредуваат својот изглед, способностите, имотот и успесите со туѓите, а потоа се прашуваат зошто им е толку тешко да бидат задоволни од сопствениот живот.

Постојаното споредување може да нè оддалечи од она што навистина го имаме и од можностите што ни се достапни. Наместо да ги развиваме своите способности, често ја трошиме енергијата размислувајќи зошто некој друг е поуспешен, поубав или посреќен.

Прифаќањето на себеси не значи откажување од напредокот, ниту уверување дека ништо не треба да се менува. Тоа подразбира да престанеме да веруваме дека ќе ја заслужиме почитта дури кога ќе станеме слични на некоја друга личност. Секој има свои можности, слабости и животен пат, а внатрешниот мир често започнува кога ќе престанеме да се бориме против сопствената природа.

8. „Искрен и директен не е оној што вистината некому му ја фрла в лице, ниту оној што ја разгласува на целиот свет, туку оној што, со љубов и живеејќи според вистината, разумно го кажува она што е потребно, кога е потребно и во вистинскиот момент.“

Некои луѓе гордо истакнуваат дека секогаш го кажуваат она што го мислат, без оглед на тоа како ќе се чувствуваат другите. Својата грубост ја нарекуваат искреност, додека туѓата повреденост ја толкуваат како преголема чувствителност. Меѓутоа, зад таквото однесување често се крие неподготвеност да се размисли за последиците од сопствените зборови.

Вистината не станува повредна само затоа што е изговорена на најгруб можен начин. Постои голема разлика меѓу искрен разговор во кој сакаме да решиме проблем и ситуација во која ги користиме туѓите слабости за да понижиме некого или да покажеме дека сме во право.

Понекогаш е потребна многу поголема храброст непријатната работа да се соопшти смирено, со почит и разбирање, отколку да се изговори во налет на гнев. Вистинската искреност не бара да се откажеме од вистината, туку да бидеме подготвени да ја кажеме одговорно, дури и кога е најтешко да ги пронајдеме вистинските зборови.

9. „Кој ги закопува своите дарови, им завидува на даровите на другите.“

Туѓите успеси особено можат да му пречат на човек што одамна се откажал од сопствените желби и можности. Наместо да учи, да ги развива своите вештини и да се обидува да го оствари она што го интересира, тој почнува да објаснува како другите успеале благодарение на среќата, врските или поволните околности.

Се разбира, луѓето немаат исти можности и не започнуваат сите од иста позиција. Сепак, постојаното споредување ретко ни помага да го искористиме она што ни е достапно.

Кога туѓиот успех го доживуваме како лична навреда, пропуштаме можност да научиме нешто од него или да се запрашаме што и самите би можеле да промениме. Наместо енергијата да ја трошиме на завист, покорисно е да ја насочиме кон сопствениот развој, дури и ако тоа подразбира мали чекори и бавен напредок.

10. „Горчливиот лек често е подобар од слаткиот, бидејќи горчливиот ја лекува болеста. Вистинската радост се раѓа од болката.“

Не секоја тешкотија автоматски е корисна, ниту секое болно искуство мора да има некое скриено значење. Понекогаш човекот едноставно минува низ тежок период и му е потребно време да го прифати она што се случило, да закрепне и повторно да ја пронајде својата рамнотежа.

Сепак, некои искуства можат да нè научат на работи што можеби никогаш не би ги разбрале во мирните и безгрижни години. Загубата може да нè потсети на вредноста на блискоста, разочарувањето да нè научи повнимателно да избираме кому му веруваме, додека неизвесноста може да ни покаже колку често ги земаме здравјето и секојдневниот мир здраво за готово.

Понекогаш дури по тежок период сфаќаме што навистина ни е важно, кои односи сакаме да ги зачуваме и на што повеќе не сакаме да му го посветуваме времето. Тоа не значи дека треба да ја бараме болката, туку дека од она што не можеме да го промениме можеме да се обидеме да извлечеме искуство што ќе ни помогне во иднина да живееме помудро.

11. „Не му е лесно на човекот што има високо мислење за себеси да го види доброто во другите.“

Човекот што се смета себеси за подобар од другите често тешко ги признава туѓите доблести без да бара некоја скриена причина. Ако некој постигне успех, претпоставува дека имал среќа. Ако е љубезен, верува дека очекува нешто за возврат. Ако е во право, смета дека само случајно погодил.

Кога сопствената важност ќе стане најважното мерило, останува многу малку простор за искрено почитување на другите. Секој туѓ успех може да изгледа како закана, а секое несогласување како обид да се оспори личната вредност.

Посмирениот однос кон себеси ни овозможува да признаеме дека и другите луѓе имаат знаење, искуство и квалитети што можеме да ги цениме. Туѓите доблести не ги намалуваат нашите, како што ни нечиј успех не значи дека ние вредиме помалку.

Понекогаш токму способноста искрено да му се восхитуваме на другиот покажува колку навистина сме сигурни во себе.

12. „Кажете го она што го мислите, но не инсистирајте на своето мислење.“

Секој има право на сопствено мислење, но многу луѓе несогласувањето го доживуваат како лична навреда. Обичниот разговор тогаш се претвора во натпревар во кој повеќе не е важно да се разбере проблемот, туку да се докаже дека сме во право и да го имаме последниот збор.

Таквите расправии често се случуваат и меѓу најблиските. Сопружниците се караат за ситници, родителите се обидуваат да ги убедат возрасните деца дека нивните одлуки се погрешни, а роднините ги прекинуваат контактите затоа што никој не сака да попушти.

Можно е да имаме цврсти уверувања, а истовремено да прифатиме дека другите луѓе имаат право да ги гледаат работите поинаку. Да сослушаме некого не значи дека мора да се согласиме со него, исто како што откажувањето од расправија не значи дека сме изгубиле.

Зрелоста често се огледува во тоа да знаеме кога треба да го објасниме својот став, а кога е помудро да прифатиме дека не мора сите да размислуваме исто.

13. „Бегајте од моќниот непријател – озборувањето. Како што облакот го засолнува сонцето, така озборувањето ја затемнува душата.“

Понекогаш по долг разговор со роднините или пријателите се чувствуваме исцрпено, а не сме ни забележале колку време сме поминале прераскажувајќи ги туѓите проблеми. Кој со кого се скарал, кој што рекол, кој кого разочарал и кој кон кого се однесувал неправедно.

Таквите разговори можат да изгледаат безопасно, особено кога ги доживуваме како обична размена на информации. Меѓутоа, ако озборувањето стане главна тема на нашите средби, постепено почнуваме да ги гледаме луѓето низ нивните грешки и забораваме дека секој има своја приказна, околности и причини за одредени постапки.

Тоа не значи дека никогаш не треба да разговараме за проблемите што ги имаме со другите. Постои разлика меѓу барањето совет и поддршка и ширењето приказни што можат да повредат некого.

Вреди да се запрашаме дали разговорите за туѓите животи навистина ни помагаат нешто да разбереме или само ни го одвлекуваат вниманието од она што би можеле да го промениме во сопствениот живот.

14. „Многу луѓе гледаат како другите ги ограничуваат, но не гледаат како тие самите ги ограничуваат другите. Имаат барања само кон другите, а не и кон себеси.“

Многу добро забележуваме кога некој нè прекинува, не го почитува нашето време или не обрнува доволно внимание на она што го кажуваме. Меѓутоа, многу потешко ги забележуваме моментите кога и самите се однесуваме на сличен начин.

Можеме да повикаме некого во незгоден момент, да се налутиме кога ќе го одбие нашето барање или да очекуваме да ни биде на располагање дури и кога има свои обврски. Понекогаш инсистираме другите да нè разбираат, додека за нивните постапки немаме ниту трпение ниту желба да го сослушаме нивното објаснување.

Правдата често ни е најпривлечна кога очекуваме другите да ја почитуваат. Многу е потешко истите мерила да ги примениме на себеси и да признаеме дека можеби сме оптовариле, повредиле или неправедно осудиле некого.

Затоа е корисно, пред да му замериме некому за одредено однесување, да размислиме дали и самите некогаш сме го направиле истото. Таквото преиспитување не ги ослободува другите од одговорност, но ни помага поправедно да ги проценуваме односите.

15. „Гордоста е главното седиште на сите страсти. Удирајќи по гордоста, удирате по сите страсти, а смирението и љубовта доаѓаат во срцето.“

Гордоста не се изразува секогаш преку отворена надменост и омаловажување на другите. Понекогаш се крие во неможноста да се извиниме, да признаеме грешка или мирно да ислушаме критика. Човек може со години да одржува непотребен конфликт само затоа што не е подготвен прв да направи чекор, иако знае дека разговорот би можел да го подобри односот.

Во семејните односи ова е особено изразено. Понекогаш луѓето се оддалечуваат поради една изговорена реченица, а потоа со години чекаат другата страна прва да се јави. Со текот на времето, првичната причина за расправијата станува помалку важна од потребата да се докаже кој бил во право.

Смирението не значи дека треба да се сметаме за помалку вредни од другите или дека мораме да прифатиме секоја неправда. Тоа подразбира способност да го зачуваме достоинството, без секое несогласување да го претвориме во борба за сопствената важност.

Понекогаш токму подготвеноста да кажеме „погрешив“ е првиот чекор кон мирот што долго ни недостигал.

16. „Во мерата во која се забораваме себеси, Бог нè памети.“

Во духовна смисла, оваа мисла нè потсетува на довербата во Бога и на потребата постојано да не бидеме насочени исклучиво кон сопствените желби, грижи и очекувања.

Понекогаш сме толку преокупирани со она што ни недостига, со неправдите што сме ги доживеале и со работите што сакаме да ги промениме, што повеќе не ги забележуваме луѓето и можностите што веќе ги имаме во животот. Секој ден станува нова можност да размислуваме за она што не е онака како што сме замислиле.

Верата може да му помогне на човекот да се оддалечи од таквото непрекинато внатрешно преиспитување и да пронајде поширока перспектива. Тоа не значи дека треба да ги занемариме сопствените потреби, туку да не дозволиме тие да станат единственото мерило според кое го проценуваме светот.

Кога ќе научиме понекогаш да излеземе од сопствените грижи и вниманието да го насочиме кон другите, полесно го забележуваме она што му дава подлабока смисла на нашиот живот.

17. „Понекогаш искушенијата што ни се случуваат се антибиотици што Бог ни ги дава за да ја излечиме болеста на нашата душа.“

Кога ќе се соочиме со загуба, разочарување или друга животна тешкотија, ретко сме веднаш подготвени да размислуваме што можеме да научиме од тоа искуство. На почетокот најчесто се присутни болката, стравот, лутината и чувството дека ни се случило нешто што не сме го заслужиле.

Сепак, кога ќе помине најтешкиот период, понекогаш стануваме свесни дека одредено искуство нè навело да ги преиспитаме сопствените одлуки, приоритети и односи со луѓето. Можеби сме сфатиле дека премногу очекуваме од другите, дека ги занемаруваме сопствените потреби или дека предолго остануваме во ситуации што ни го одземаат мирот.

Не секоја тешкотија мора да донесе некаква поука, ниту е потребно да се оправдува страдањето. Но, човекот понекогаш може да најде сила од болното искуство да изгради поинаков однос кон себеси и кон другите.

Токму затоа е важно да си дадеме време да разбереме што ни се случило, наместо веднаш да бараме виновник или да се обидуваме да најдеме одговор на секое прашање.

18. „Бог никогаш не нè напушта, ние го напуштаме Него.“

За верникот, овие зборови претставуваат потсетник на верата во Божјата постојаност, дури и кога човекот се соочува со сомнежи, замор или разочарување. Во тешките моменти лесно е да стекнеме впечаток дека сме останале сами и дека повеќе ја немаме потпората што некогаш ни помагала да најдеме мир.

Меѓутоа, духовните сомнежи не мора нужно да значат дека верата исчезнала. Понекогаш човекот минува низ период во кој му е тешко да пронајде смисла, да се моли или да го разбере она што му се случува.

Во таквите моменти е корисно да не се осудуваме себеси поради секој сомнеж, туку да се обидеме да најдеме начин повторно да воспоставиме внатрешна рамнотежа. За некого тоа е молитва, за друг разговор со духовник, а за трет време поминато во тишина и размислување.

Верата не мора да ги исклучува прашањата и борбата со сопствените чувства. Понекогаш токму преку таквите искуства човекот станува посвесен за она што навистина му е важно.

19. „Луѓето денес се занимаваат со сè, освен со себеси, бидејќи лесно е да се занимаваме со другите, но потребен е труд за да се занимаваме со сопствената личност.“

Многу е полесно да разговараме за туѓите семејни проблеми отколку да се обидеме да ги решиме сопствените. Полесно е да им даваме совети на децата отколку да признаеме дека и самите не умееме секогаш да разговараме без лутина. Полесно е да бараме почит отколку да ги забележиме моментите кога самите не им ја даваме на другите.

Работата на себе обично не е ниту брза ниту особено забележлива. Таа се состои од мали одлуки што ги носиме секој ден: да не одговориме веднаш кога сме лути, да сослушаме некого до крај, да признаеме кога сме погрешиле или да не изговориме нешто за кое знаеме дека ќе ја повреди другата личност.

Таквите промени бараат труд бидејќи подразбираат да преземеме одговорност за сопствените постапки, наместо да чекаме сите околу нас да се променат.

Човекот не мора да биде совршен за да работи на себе. Доволно е да биде подготвен да го препознае она што може да го поправи и да не се откажува само затоа што промената бара време.

20. „За мир и хармонија во семејството, многу ќе помогне следново: сопругот треба да ја сака сопругата повеќе од мајка си и од кој било друг член на своето семејство. Љубовта на сопругот кон родителите треба да тече преку неговата сопруга. Се разбира, и сопругата треба да се однесува на истиот начин.“

Семејните конфликти често настануваат кога возрасните не успеваат да воспостават јасни граници меѓу семејството во кое пораснале и семејството што самите го основале. Мајката продолжува да одлучува како треба да живее нејзиниот син, сопругата се чувствува запоставена, а сопругот се наоѓа меѓу две страни што очекуваат од него да ја докаже својата љубов.

Таквите ситуации можат да станат особено болни кога од сопружниците се бара да избираат меѓу партнерот и родителите, како љубовта кон едната страна нужно да значи отфрлање на другата.

Зрелите семејни односи бараат рамнотежа, меѓусебна почит и јасни граници. Човек може да ги сака родителите, да се грижи за нив и да им биде благодарен за сè што направиле, а истовремено да не им дозволи да одлучуваат за неговиот брак. Истото важи и за сопружниците: блискоста не значи дека некој мора да се откаже од сите други важни односи.

Мирот во семејството не настанува кога една личност добива право да одлучува за сè, туку кога сите ќе научат да ги почитуваат местото и одговорностите на другите.

21. „Неблагодарниот човек е секогаш тажен.“

Незадоволството може да стане навика што човекот тешко ја забележува. Го добива она што го посакувал, кратко ужива во тоа, а потоа пронаоѓа нова причина за разочарување. Убавото време му е премногу топло, слободното време станува здодевно, а вниманието што го добива од блиските почнува да му изгледа како нешто што се подразбира.

Таквиот начин на размислување го отежнува уживањето во секојдневните работи, бидејќи вниманието постојано е насочено кон она што недостига.

Благодарноста не значи дека треба да ги затвориме очите пред проблемите, да се откажеме од своите цели или да прифатиме лоши околности. Таа подразбира способност истовремено да го гледаме она што сакаме да го промениме и она што веќе претставува вреден дел од нашиот живот.

Кога ќе научиме да ги цениме малите знаци на внимание, здравјето, времето поминато со саканите и моментите на мир, престануваме да го одложуваме задоволството за денот кога сè ќе биде совршено. А тој ден можеби никогаш нема да дојде.

22. „Кога се жалиме на нашите блиски, всушност негодуваме против Бога.“

Оваа мисла може да се разбере како духовен повик да го преиспитаме сопственото незадоволство и начинот на кој гледаме на луѓето околу нас. Кога постојано повторуваме што ни направиле другите, колку нè разочарале и колку се далеку од нашите очекувања, лесно се заглавуваме во круг на лутина од кој тешко се наоѓа излез.

Сепак, тоа не значи дека треба да молчиме пред неправдата, да трпиме понижување или да се откажеме од заштитата на сопственото достоинство. Постои голема разлика меѓу бескрајното осудување на блиските и искрениот разговор за она што нè боли.

Кога некој ќе нè повреди, имаме право да го кажеме тоа, да поставиме граници и да побараме решение. Она што нè исцрпува е постојаното враќање на истиот проблем без обид нешто да промениме, прифатиме или оставиме зад себе.

Можеби најтешко е да го препознаеме моментот кога повеќе не се обидуваме да го решиме проблемот, туку само повторуваме кој е виновен и кој кому што му направил.

Тогаш вреди да застанеме и да се запрашаме што навистина зависи од нас, што можеме да промениме и со што ќе мораме да научиме да живееме.

Не можеме да ја промениме секоја личност, да ја поправиме секоја семејна врска ниту да направиме секоја животна приказна да има среќен крај. Сепак, можеме да ги избираме сопствените зборови, постапки и начинот на кој ќе се однесуваме кон луѓето околу нас.

Понекогаш најголемиот чекор кон внатрешниот мир не е конечно да докажеме дека сме биле во право, туку да престанеме да го трошиме животот обидувајќи се да поправиме сè околу нас, заборавајќи дека треба да започнеме од сопственото срце.