Најмладиот пациент со мозочен удар моментално има само 40 години, а д-р Ранко Раичевиќ предупредува дека новите фактори на ризик, како што се употребата на наркотици и сеприсутниот стрес, почнале да се појавуваат.
– Најмладиот пациент во овој момент има 40 години, но ги нема вообичаените фактори на ризик, туку злоупотреба на психоактивни супстанци. Во последниве години имаме ситуација во која се повеќе помлади пациенти доаѓаат во Итната помош со проблем со мозочен удар. Се појавуваат и некои нови фактори на ризик како злоупотреба на психоактивни супстанци, како да е нешто нормално. Друга работа е што многу сме се преселиле на тој вид на седентарен начин на живот. Не мрдаме, работиме неколку работи… А мозокот мора постојано да мирува најмалку осум часа. Дополнително, кога ќе ги додадеме сите други фактори на ризик, кои порано ги поврзувавме со постара возраст, како што се нарушувања на срцевиот ритам, нарушување на составот и циркулацијата на липидите, порано се јавува и дијабетес… И ова сега е тренд и за жал, тоа ќе биде се повеќе и повеќе – вели д-р Раичевиќ.
Кога ќе се направат основните анализи, веќе можеме да го видиме начинот на живот на поединецот.
– Кога ќе ги погледнете лабораториските анализи, веднаш го забележувате начинот на живот на една индивидуа. Во овој живот полн со стрес, речиси по правило имаме голем број на еритроцити, висок хемоглобин и голем број на сите други крвни елементи. Претходно се сметаше дека овие луѓе се здрави, но тоа не е така. Таа крв е погуста и како таква потешко минува низ малите крвни садови кои се практично во мозокот… На пат сме да видиме дека овој начин на живот остава трага на биохемискиот профил и пациентите се во се поголем ризик, бидејќи се повеќе работиме, имаме помалку време, а во тие ситуации пред се страда мозокот, бидејќи троши две третини од гликозата во телото и една петтина од протокот на крв – вели д-р Раичевиќ. .
Како да препознаете мозочен удар
Има јасни знаци кои укажуваат на мозочен удар, вели д-р Раичевиќ и додава дека тоа е особено ризично време за пациентите кои веќе имаат дополнителни фактори на ризик.
– Времето е славно, а времето е постудено. Кога е постудено, тоа е дополнителен фактор на ризик бидејќи тогаш крвните садови се стеснуваат. А кај пациенти кои веќе имаат проблем со стеснување на крвните садови или некое нарушување на ритамот, ова е уште еден фактор на ризик за развој на вистински мозочен удар. Затоа апелирам до луѓето кои веќе имаат одредени болести да ја земаат терапијата, да живеат поумерено, континуирано да мируваат и да ги почитуваат индикации како што се:
минливи исхемични напади
главоболки
вртоглавица
нестабилност
привремено вкочанетост на половина од телото
Подобро е да се прими лице со одредени симптоми отколку да се чека да се развие мозочен удар, истакнува д-р Раичевиќ.
– Со овие симптоми ги примаме луѓето во болница, бидејќи подобро е да се прими лице кое нема добиено мозочен удар, па потоа да се утврди причината за него, отколку кога веќе има развиено. Во овој период имаме најмалку 20 отсто повеќе пациенти со мозочни удари, но со други хронични заболувања – вели д-р Раичевиќ.
Тој забележува дека симптомите кои го придружуваат мозочниот удар исто така може да отсуствуваат!
– Всушност, донекаде се појавуваат, но ние често ги занемаруваме. Тоа е, на пример, чувство на општ замор, вртоглавица, вкочанетост на половина тело, нејасен говор со многу кратко траење, како и некои визуелни нарушувања со многу кратко времетраење – објаснува д-р Раичевиќ.
Со мозочен удар, секоја минута е важна
Мозочниот удар повеќе не е неизлечива болест. Најдобри резултати се постигнуваат ако пациентот пристигне во рок од четири и пол часа на тромболитичка терапија или шест часа за механичка тромбектомија. Раното пристигнување секогаш ја зголемува веројатноста за успешен исход.
– Ако дојдеме во првиот час, резултатите од третманот се извонредни. Ако дојдеме во првите четири и пол часа, резултатите се исто така задоволителни. За механичка тромбектомија тие се задоволителни во првите шест часа. Во секој случај, времето е пресудно и затоа е многу важно да не се игнорира – вели д-р Раичевиќ.
Како да спречите мозочен удар
Мозочниот удар може да се спречи со здрав начин на живот и контролирање на постоечките болести, како хипертензија и дијабетес. Со лекување на овие состојби со лекови, бројот на мозочни удари може да се намали за 50 отсто, вели д-р Раичевиќ.
Промени во тонот на крвните садови може да настанат поради нагли временски промени. Ако некое лице има висок крвен притисок и зема сериозна хипертензивна терапија, ако од минус десет се движи до плус дваесет, тогаш треба да размислите за корекција на хипертензијата. Во текот на тие неколку дена треба почесто да се мери притисокот. Ако некое лице нема поврзани болести, тој секако треба да ја почитува својата возраст. Не треба да се впуштате во екстремен физички напор. Важно е да го слушаме нашето тело – советува д-р Раичевиќ.