На социјалните мрежи постојано се водат дебати во кој ред да се застане и како што побрзо да се помине границата, по секоја цена — дури и ако тоа значи враќање на крајот од колоната.
Веќе неколку месеци на граничните премини со земјите од ЕУ е во сила новиот дигитален систем EES и едно од клучните правила е изборот на правилната лента за да се избегнат метежи и погрешни проверки. Сепак, патниците често се во дилема дали можат да застанат во лентата за ЕУ патници ако немаат ЕУ пасош или виза. Искуствата се различни — од тоа дека поминале, преку укажување од службениците да се префрлат во друг ред, па сè до парични казни.
На граничните премини кон Европската унија постојат ленти означени со: „EU passports only“ (наменета за државјани на ЕУ/ЕЕА/Швајцарија, како и за лица со важечка виза или дозвола за престој во тие земји), „All Passports“ (за сите патници без оглед на државјанството — задолжителна за државјани на земји надвор од ЕУ кои немаат важечка ЕУ виза или престојна дозвола) и „Non-EU“ (за државјани на земји што не се членки на ЕУ).
Така треба да биде според правилата, но во пракса искуствата се различни.
„Не поминав, бев парично казнет“
„На почетокот на јануари поминав во ЕУ лента, синот има германски пасош, јас немам“, напишала една патничка. Други го потврдиле истото: „И јас поминав без проблем, немам ЕУ пасош“.
„Јас не успеав да поминам и бев парично казнет“, напишал еден маж.
„Јас сум со српско државјанство, сопругот со босанско, но децата имаат германски пасоши и поради нив секогаш одиме во ЕУ лента и досега немало проблем“, вели друга патничка.
„Не може — немате брачна виза“
Еден патник го споделил своето искуство од словенечката граница:
„Го прашав службеникот дали јас (со словенечка виза) и сопругата (таа нема виза) можеме во ЕУ лента. Ни рече дека мора во Non-EU. Објасни дека би можеле во ЕУ лента само ако сопругата има брачна виза.“
Се јавиле и патници кои биле вратени од редот:
„Не може туку така да се влезе во ЕУ лента. Ако во групата има и еден без ЕУ пасош — не одите таму“;
„На граничниот премин Градишка ми рекоа дека само со ЕУ пасош може во ЕУ лента.“
Еден возач додава: „Имам словенечка виза и автомобил, но бидејќи имам српски пасош — морав во редот за сите пасоши.“
„Поминав со ЕУ пасош во друштво на лице со српски пасош. Отидовме во лента за сите пасоши, а фотографирање е задолжително на влез и излез од Хрватска за тие со српски пасош“, споделува друга патничка.
„Ме пуштија, но само овој пат“
Понекогаш службениците се пофлексибилни:
„Бев со братучетка на граница. Јас имам ЕУ државјанство, таа нема. Бевме во ЕУ лента. Ни рекоа дека сега можеме да поминеме, но следниот пат мора во друга лента — без разлика што јас сум ЕУ државјанин.“
„Ме вратија на крајот од колоната“
„Имам австриски пасош, а сопатникот српски. Ме вратија од ЕУ лента во обична. Не ме казнија, но морав повторно да чекам.“
„Погрешив лента на унгарската граница и ме вратија на крајот од колоната.“
„Сто проценти е вака…“
„Патуваме од Австрија преку Унгарија во Србија. Јас имам унгарски пасош, сопругата српски и виза. Ни рекоа дека мора во лента за сите пасоши — не можеме во ЕУ лента. Истото важеше и кога ги возев внуците.“
Слично искуство: „Автомобил со љубљански таблички, еден патник со српски, друг со словенечки пасош — и двајцата во лента за не-ЕУ.“
„Мајката е од земја надвор од ЕУ, таткото е од ЕУ“
Има и поинакви примери:
„Често патувам со колеги со хрватски пасоши, а јас имам словенечка виза — минуваме низ ЕУ лента без проблем.“