Влијанието на црвеното јајце при раѓањето се пренесувало на сè што опкружува една личност.
Секоја година се поставува истото прашање – дали е правилно да се бојадисуваат јајца на Велики четврток или на Велики петок? Еве што вели етнологот.
– Јајцата се фарбаат, во зависност од регионот, од Велики четврток до Велика сабота, но најчесто на Велики петок, рано наутро – вели Весна Марјановиќ, етнолог и антрополог.
Велики петок е некако најважен за народната практика, иако во текот на сите седум седмици на пост, а особено последната, напатена недела, народот се подготвува за тој најголем празник.
– Во последната недела, од Велики четврток, се е посветено на домаќинството, подготвувањето велигденски јајца, бојадисувањето, мешањето колачи. Во некои краишта кај нас во четврток или сабота се бојадисуваат јајца, бидејќи се верува дека на Велики петок ништо не треба да се прави, а потоа се треба да се одмори поради тагата за Исус Христос. Меѓутоа, новото време донесе нови практики. Жените веќе не се во домот како порано, па и во петок бојадисуваат јајца – вели Марјановиќ.
– Во обредната практика на нашиот народ, јајцето често се користело во традиционалната култура за да помогне да се роди нов живот, да се зачува и одржува. Влијанието на црвеното јајце врз раѓањето се пренесувало на сè што го опкружува човекот: говеда, земјоделски култури, природа. Го користеле и за сеидба и орање, за прв маж – вели етнологот.
Поимот за животворната моќ на јајцето на крајот добил христијански карактер. Црквата го прифатила вапсувањето на јајца дури од 12 век, вели соговорникот, а кај нас вакви јајца се споменуваат во 16 век. Се смета дека бојадисаните јајца, особено оние во црвена боја, имаат постаро потекло од јајцата на крапот, бидејќи според археолошките извори, тие се споменуваат и во погребните култови на античките европски народи од 4 век од нашата ера.
– Се претпоставува дека од 16 век балканските, како и сите словенски народи, многу силно го развиле украсувањето на јајцата со батик техника со употреба на восок. Таквата практика на украсување велигденски јајца кај словенските народи, вклучително и кај нас, е развиена до совршенство. Првото спомнување на боење велигденски јајца датира од 1930-тите: „Во еден турски закон за саксонските рудари и рударски обичаи…