Потресната судбина на Шоичи Јокои и денес е тивок потсетник дека војната, за некои што учествувале во неа, не завршува со потпишување мировни договори, туку трае онолку долго колку што траат спомените.
Длабоко во џунглата на пацифичкиот остров Гуам, на 24 јануари 1972 година, двајца локални ловци откриле „непостоечки човек“ – дух од минатото, кој уште во 1955 година бил и официјално прогласен за мртов. Тоа бил наредникот Шоичи Јокои, последниот јапонски војник на островот, кој од времето на Втората светска војна живеел во подземна пештера, целосно изолиран од светот и убеден дека војната сè уште трае.
Неговата приказна за преживување, лојалност и длабоко вкоренетиот кодекс според кој предавањето било поголем срам од смртта, ги надминува и најсмелите филмски сценарија.
Средба со „дух од минатото“
Додека денот полека згаснувал, ловците Хесус Мантанона Дуенас и Мануел Толентино де Грасија ги проверувале замките поставени во оддалечениот предел на реката Талофофо. Одеднаш, од густата вегетација се слушнало силно шумолење. Помислувајќи дека станува збор за дива свиња, внимателно се приближиле – и се соочиле со шокантна глетка.
Пред нив стоел маж – слаб, исцрпен, со долга и запуштена коса и брада, бос, облечен во импровизирана облека направена од влакна од кора од хибискус и остатоци од стари вреќи. Тоа бил Шоичи Јокои, тогаш 57-годишен наредник на Царската јапонска војска, кој на хартија веќе 17 години бил мртов.
Кога ги здогледал ловците, во паника се нафрлил врз нив, убеден дека се американски војници. Но по децении глад и изолација, бил преслаб. Тие лесно го совладале и го извеле од џунглата што речиси три децении била и негов дом и негов затвор.
Војната што никогаш не завршила
Приказната започнува во 1941 година, кога Јокои, тогаш 26-годишен кројачки приправник, бил регрутиран во војската. По служба во Манџурија, во 1943 година бил испратен на островот Гуам. Само една година подоцна, американските сили го зазеле островот и јапонскиот отпор бил скршен.
Заедно со уште деветмина соборци, Јокои побегнал во џунглата. Иако во 1952 година пронашле летоци кои го објавувале крајот на војната, тие биле убедени дека станува збор за непријателска измама.
Во годините што следеле, групата постепено се распаднала. Некои биле убиени, други починале од болести и несреќи. По поплава во 1964 година, во која загинале неговите последни двајца соборци, Јокои останал сосема сам.
Осум години апсолутна самотија
Во густ бамбусов шумарок ископал подземна пештера – тесен простор долг околу три метри и висок едвај еден метар. Од страв да не биде откриен, излегувал само ноќе. Се хранел со диви плодови, папаја, жаби, полжави, стаорци и речни јагули.
Од растителни влакна сам си шиел облека, а времето го следел според месечевите мени. Иако пушката одамна му била зарѓана, ја чувал – со надеж дека еден ден чесно ќе ја предаде на царот.
„Со голем срам се вратив“
Кога во февруари 1972 година се вратил во Јапонија, бил пречекан како национален херој. Илјадници луѓе се собрале на аеродромот, но за Јокои тоа бил нов шок. Земјата што ја паметел повеќе не постоела.
Неговите први зборови пред камерите одекнале низ светот:
„Со голем срам се вратив.“
Во таа реченица била собрана целата негова трагедија – човек кој преживеал невозможни услови, но сè уште чувствувал дека не ја исполнил својата должност.
Последните години
Јокои се оженил, живеел скромно и станал поборник за едноставен начин на живот. Држел предавања против потрошувачкото општество и за вредностите на скромноста и самодоволноста. Иако се обидел да влезе во политика, не успеал.
Траумите од војната никогаш не ги надминал. Често имал кошмари и неколкупати се вратил на Гуам, местото на своето страдање.
Починал во 1997 година, на 82-годишна возраст, од срцев удар. Бил погребан под надгробен споменик кој неговата мајка го подигнала уште во 1955 година – кога тој бил официјално прогласен за мртов.
Неговата приказна останува нем сведок за тоа дека за некои луѓе војната никогаш навистина не завршува.