Поларниот вртлог, чиј сериозен пореметувач се најавува со денови, веќе предизвика хаос во повеќе делови од светот, особено во САД и земјите околу Арктичкиот круг. Метеоролозите предупредуваат дека овој феномен на почетокот на февруари може да има влијание и врз временските услови во Македонија.
Според метеорологот Иван Ристиќ, на почетокот на февруари се очекува значително нарушување на поларниот вртлог, што може да донесе продор на многу студен воздух кон јужните делови на Европа.
„Цепањето на поларниот вртлог носи снег и силен студ“
Поларниот вртлог, заедно со стратосферското затоплување и воспоставување силно северно струење, може да донесе обилни снежни врнежи и значително постудено време – напиша Ристиќ на својот официјален профил на социјалните мрежи.
Според индексите што ги следи, околу 6 февруари се очекува спуштање на студен воздух од северна Европа кон Балканот, што значи дека и Македонија може да почувствува заладување, засилен ветер и можни снежни врнежи, особено во повисоките предели.
Што се случува во светот?
Во САД, моќна зимска бура донесе снег, мраз и екстремно ниски температури – од североистокот на земјата па сè до Тексас. До 27 јануари, над 12 лица го загубија животот, а повеќе од 200 милиони жители беа под различни метеоролошки предупредувања. Речиси еден милион луѓе останаа без струја, а над 10.000 летови беа откажани.
Слична состојба има и во Канада, каде температурите паднаа под -30 степени, како и во Русија, каде голем дел од земјата, вклучувајќи ја и Москва, со денови е под снег и студ со дневни температури под -10 степени.
Што е поларниот вртлог?
Поларниот вртлог е огромен атмосферски систем што се наоѓа високо над Арктикот, на околу 30 километри надморска височина. Се состои од многу студен воздух што кружи со брзина од 200 до 300 километри на час.
– Температурите во јадрото на вртлогот можат да достигнат и до -70 степени Целзиусови, но тоа е во стратосферата. Поблиску до површината тие се околу -50 степени – објаснува проф. д-р Владимир Ѓурѓевиќ од Физичкиот факултет во Белград.
Околу овој систем се наоѓа и т.н. поларна млазна струја, која „го чува“ студениот воздух на север. Но кога вртлогот ослабува, таа струја почнува да се витка и дозволува студени воздушни маси да се спуштат кон југ.
Што значи ова за Македонија?
Кога поларниот вртлог е слаб, студениот арктички воздух полесно продира кон Балканот. Тоа може да резултира со:
-
нагло заладување,
-
засилен северен ветер,
-
снег, особено во планинските и повисоките места,
-
можни минусни утрински температури.
Метеоролозите засега внимателно ги следат моделите, а подетални прогнози за Македонија се очекуваат во наредните денови.
Дали климатските промени имаат улога?
Експертите предупредуваат дека климатските промени можат да ја зголемат нестабилноста на поларниот вртлог. Бидејќи Арктикот се загрева побрзо од екваторот, температурната разлика се намалува, што доведува до почести и поинтензивни продори на студен воздух кон југ.
Ова објаснува зошто, и покрај глобалното затоплување, сè почесто сме сведоци на екстремни зимски епизоди со силен студ и обилен снег.