Во свет каде навредите и тешките зборови се изговараат побрзо од кога било, прашањето како да се одговори на клетва станува сè поважно. Дали да возвратиме со иста мерка, да молчиме или да се браниме? Протојереј Андреј Гавриленко потсетува дека одговорот на Црквата не се темели на повреденото его, туку на грижа за човечката душа – и предупредува дека возвраќањето со зло не носи правда, туку само ја продолжува неправдата.
Клетвите денес главно се оддалечени од пристојната комуникација и често се доживуваат како сурова реакција на бес или немоќ. Сепак, секој кој се нашол во сериозен конфликт знае дека тие не исчезнале. Во афект, на улица, во семејни расправии или на социјалните мрежи, сè уште можат да се слушнат зборови кои повеќе личат на повикување несреќа отколку на обичен говор.
Зошто возвраќањето со зло е пораз
Говорејќи за христијанскиот став кон клетвите, протојереј Андреј Гавриленко потсетува на зборовите на апостол Петар, кои ја разликуваат логиката на светот од логиката на Евангелието:
– Апостол Петар вели: „Не враќајте зло за зло, ниту навреда за навреда, туку, напротив, благословувајте, знаејќи дека сте повикани да наследите благослов“ (1 Петр. 3, 9). Ако не можете да ги благословите оние кои ве навредуваат, тогаш барем не враќајте клетви.
Во овие зборови се крие тешка, но ослободувачка вистина: секоја клетва го менува оној што ја изговара. Дури и кога доаѓа како реакција или „самоодбрана“, таа не останува само на јазикот, туку остава трага во душата.
Зошто не треба да ја прифатите „змијата“ што ви ја нудат
Протојереј Гавриленко користи силна и сликовита метафора за да објасни како да се однесуваме кон злобните зборови:
– Не прифаќајте зли мисли од луѓето кои кудат и не чекорете по нивните патеки. Зошто би ја полнеле својата душа со зло? Кога ви нудат јаболко, вие избирате дали ќе го примите или ќе го одбиете. Но ако ви дадат змија – тука нема дилема. Не треба да ја земете, ниту да ја враќате назад.
Пораката е јасна: клетвата не е обврска за одговор. Таа е понуден отров, а на човекот е да одлучи дали ќе го внесе во себе или ќе го остави таму каде што е.
Каде навистина завршува незаслужената клетва
Црковното предание носи утешна, но предупредувачка порака:
– Кај светите отци пишува дека незаслужените клетви паѓаат на глава на оној што куди. Затоа не се плашете – ништо нема да ве допре. Бидете со Бог.
Во време кога луѓето лесно се повредуваат со зборови, а уште полесно возвраќаат со навреди, овој совет е повик на внатрешна борба: не се брани со истото оружје и не влегувај во круг на зло што само се повторува.
На крај, отец Андреј подвлекува што е навистина најважно:
– Најважно е да се потрудите да ја сочувате својата душа од злоба и омраза. Тоа е најважното.
Клетвата може да боли во моментот кога се изговара, но трајни последици остава она што човекот дозволува да се всели во него. Меѓу желбата да возврати и одлуката да го сочува мирот постои разлика поголема отколку што изгледа – разликата помеѓу тоа злото да помине покрај нас и да му отвориме широко врати.