Тања решила да ѝ ги подари сандалите на својата најдобра другарка, а потоа настанал хаос. Не можела ни да сонува што ќе се случи понатаму.

Тања немала родители. Имала само баба. Нејзината мајка починала при породувањето, а никој никогаш не го видел нејзиниот татко.

Тања ја запознала кај баба ѝ на село. Тоа лето, на девојчето му било дозволено да излегува надвор, па така случајно налетала на Наташа. Девојчето се разликувало од другите деца. На само шест години, Наташа извршувала многу домашни работи. Тоа било необично, чудно и предизвикувало почит. Никој не се мешал во животот на девојчето и нејзината баба. Но, зад нивниот грб кружеле гласини дека старицата ја лишува Наташа од детството. Други не се согласувале со тоа и поставувале сосема спротивно прашање: „Каде ќе беше ова девојче да не беше баба ѝ?“

На Тања исто така не ѝ се допаѓало тоа што Наташа смеела да излезе надвор дури откако ќе ѝ помогнела на баба ѝ во градината. Сепак, веројатно и тоа било подобро отколку да живее во дом за деца без родителска грижа. Девојчето било скромно, но уредно облечено. Сепак, нејзините обувки биле во многу лоша состојба.

Имала малку играчки: стара кукла со ужасна коса, рачно направено плишано мече и разни тенџериња, чинии и друг кујнски прибор.

Тие веќе не биле погодни за готвење, па баба ѝ ѝ ги дала на Наташа да си игра со нив. Тања, пак, имала многу играчки. Нејзините родители добро заработувале и ѝ купувале многу подароци. Но, Тања најмногу уживала играјќи си со садовите на Наташа. Во нив „готвеле“ чорби од лисја, компоти од шумски плодови и најразлични напивки. Обично ги капеле куклите во легенчиња, ако Тања ги понела со себе.

Било интересно да се игра со Наташа. Таа никогаш не била себична и секогаш делела сè со другарката. Дури и слатките ги подарувала ако ги имала. На родителите на Тања не им пречело што нивната ќерка одела на гости кај Наташа. Само мајка ѝ се муртела. Од некоја причина, не ја сакала Наташа.

Деновите на село брзо минувале. Секоја вечер таткото ја изнесувал масата на расклопување надвор и поставувал чаршаф. Дедото подготвувал скара, а бабата сечкала салати од свеж зеленчук. Мајката и Тања ја имале најлесната задача: да ја постават масата. Кога сè ќе било подготвено, семејството седнувало на вечера.

Разговарале за животот, иднината и бебето што мајката го очекувала. Тања била пресреќна при помислата дека ќе добие братче или сестричка. Конечно, ќе ѝ биде помалку здодевно. На крајот од вечерта, таткото ја вадел гитарата, а возрасните почнувале да пеат. Тања обично се чувствувала непријатно и си заминувала. Малку ѝ било здодевно, а се плашела и дека ќе ја натераат да пее.

Една таква вечер, Тања посакала да ја покани Наташа кај себе. Била пресреќна кога родителите ѝ дозволиле да дојде. Тој ден го паметела како еден од најубавите во животот. По брзата вечера, двете девојчиња истрчале во куќата.

Наташа со воодушевување ги разгледувала работите на Тања. Но, најмногу ѝ се допаднале розовите сандали.

„Колку се убави!“, воодушевено рекла Наташа.

„Сакаш да ги имаш? Земи ги“, ѝ предложила Тања. „Нови се. Тато ми ги донесе вчера. Не сум ги ни обула. Вчера решил да ни купи подароци на сите, без некоја посебна причина.“

Наташа одмавнала со главата.

„Не можам. Тебе ти ги купиле.“

„Да, земи ги“, рекла Тања и ја одмавнала раката. „Тебе повеќе ти требаат… Јас имам толку многу работи. А твоите чевли се ужасни. Ќе ми биде мило ако ги земеш. Освен тоа, ти секогаш делиш сè со мене.“

Наташа погледнала кон своите излитени чевли и силно се вцрвила. Тања секогаш се трудела да не зборува за разликите меѓу нив. Наташа се покажала како добра другарка, а Тања не сакала да ја фали на начин што би можел да ја навреди или да ја натера да се чувствува поинаква.

Тој ден долго си играле, а потоа Наташа си заминала дома со сандалите. Се покажало дека ѝ биле токму по мерка.

Тања решила да не им кажува на родителите, бидејќи не гледала ништо лошо во својата постапка. Мајка ѝ и татко ѝ секогаш ја учеле да им помага на оние на кои им е потребна помош, да не им се потсмева на сиромашните и да не ги малтретира децата без родители. Тања сметала дека е многу среќна што е родена во толку добро и љубезно семејство.

Затоа, кога мајка ѝ ја прашала каде се сандалите, искрено ѝ одговорила дека ѝ ги подарила на Наташа. Девојчето не очекувало дека мајка ѝ ќе се налути.

„А кој ти дозволи да подаруваш работи што сме ги купиле со наши пари, без да прашаш?“

„Но, тоа се мои работи“, одговорила Тања, убедена дека може да прави што сака со нив.

Наскоро, целото семејство дознало за непријатната ситуација. Секој имал нешто да ѝ каже на девојчето.

„Требаше барем да прашаш. Ако Наташа навистина нема соодветни обувки, ќе ѝ помогневме. Те караме затоа што не си нè прашала.“

Единствениот што застанал во нејзина одбрана бил дедото.

„Ја карате за нејзината прва самостојна, возрасна одлука. Престанете да ја укорувате за добро дело. Не го направила тоа од злоба. Треба да ја охрабриме. А мене ми е жал за тоа девојче. Сепак, таа е сираче…“

„Сираче, па што?“, се расправала мајката. „И таа се однесувала лошо. Зела нешто што не ѝ припаѓа. Лукаво девојче! Мајка ми ја познавала нејзината мајка. Ми била пријателка, а потоа ми ги украла парите. Мислам дека треба да ѝ ги одземеме сандалите, а девојчето соодветно да го казниме.“

„Бојте се од Бога“, одговорил дедото. „Колку чинеле сандалите? Јас ќе ги платам. Несреќа е да му одземеш нешто што некому му е подарено. А да навредиш сираче… тоа ќе ти се врати. Девојчето не е виновно што нејзината мајка некогаш те измамила. Таа жена имала страшна судбина…“

Мајката се правела дека не го слуша и продолжила:

„Не е работата во парите. Можеме секој ден да купуваме по три пара такви обувки. Девојчињата мора да научат лекција. Тања нека се срами што не се советувала со нас, а Наташа нека научи дека не смее да зема нешто што не ѝ припаѓа. Таквите луѓе треба да се научат на ред, а не да се наградуваат.“

Тања го слушнала целиот разговор. Била многу вознемирена од одлуката на родителите.

„Ако ѝ ги одземеш сандалите, јас… тогаш јас…“, плачела таа, едвај задржувајќи ги солзите. „Никогаш повеќе нема да разговарам со тебе! Ете! Ќе ти се налутам!“

Девојчето мислело дека нејзината закана ќе влијае врз одлуката на родителите. Но, мајка ѝ и татко ѝ само уште повеќе се налутиле и ѝ забраниле да излегува. Казната траела цели три дена, иако на Тања ѝ се чинело дека поминала најмалку една недела.

Сепак, сандалите ѝ биле одземени на Наташа. Тања слушнала како мајка ѝ и баба ѝ разговараат за тоа.

„Таа е вистинско невоспитано дете. И баба ѝ е иста. Никогаш не се знае, можеби ќе те научи и тебе на грубост.“

„Ох, не знам. Ова не е во ред. Грев е да навредиш сираче. Што можеш да очекуваш од деца?“, рекла бабата со солзи во очите.

Тања никогаш во животот не почувствувала толкава горчина. Ѝ било тешко да дише. Единствениот што ја разбирал бил дедото, иако и тој се согласувал со мајка ѝ.

„Подобро е да ги слушаш родителите. Погледни ги, ги имаш покрај себе“, ѝ мрморел, милувајќи ја по грбот. „Кога ќе пораснеш, ќе можеш да правиш што сакаш. Но, засега подобро е да бараш дозвола. На крајот на краиштата, за нешто се во право.“

На Тања ѝ било забрането да се гледа со Наташа, бидејќи возрасните сметале дека сиромашното девојче лошо влијае врз неа и ја учи на лоши манири. Сепак, секогаш кога ќе ѝ било дозволено да излезе надвор, прво што правела било да истрча кај Наташа.

Најмногу се плашела дека Наташа нема да ѝ прости. Се чувствувала виновна за сè што се случило и била многу вознемирена.

Наташа не ѝ се лутела, но одбивала да си игра со неа, објаснувајќи дека баба ѝ ќе се налути.

„Веќе ти направив доволно проблеми. Ако твоите родители те видат тука, ќе ни се налутат.“

Наскоро сите го заборавиле инцидентот со сандалите. Тања продолжила да ја посетува Наташа во текот на целото лето, но Наташа секогаш одбивала да си игра, наведувајќи ги домашните обврски како причина. Изгледало како да се плаши од нешто.

Наесен дошло време за враќање во градот. Во текот на целата наредна година, Тања мислела на Наташа. Настаните од летото длабоко влијаеле врз неа. Не им кажувала на родителите како се чувствува, бидејќи мислела дека нема да ја разберат.

Кон крајот на есента, мајка ѝ го изгубила бебето. Ситуацијата станала навистина тешка и тажна. Никој не можел да ја разбере причината, иако на крајот таа веќе и не била толку важна. Тоа се случило и семејството морало некако да го преброди тој тежок период.

Следната пролет, Тања наполнила седум години и била зафатена со подготовките за поаѓање на училиште. Училишните обврски ја заморувале и копнеела повторно да замине на село кај баба ѝ.

Татко ѝ за роденден ѝ подарил велосипед. Тања замислувала како во лето ќе се вози со другите деца. Самата помисла ја правела среќна.

Мајка ѝ повторно очекувала бебе. Лекарот ѝ советувал да поминува повеќе време на свеж воздух и да избегнува преголем напор. Животот почнал да се менува на подобро.

Се покажало дека и Наташа цела година ја чекала Тања. Ѝ било здодевно на село во текот на зимата. Изгледало дека сите го заборавиле инцидентот со сандалите.

Само еднаш, кога ја видела Тања како ја учи Наташа да вози велосипед, мајка ѝ остро прашала:

„Тоа ли е девојчето што ти ги измами оние чевли?“

„Не“, одмавнала Тања со главата. „Никој никогаш ништо не ми измамил.“

„Почна да ми возвраќа“, воздивнала мајка ѝ.

Таа и понатаму не го одобрувала пријателството на својата ќерка со девојчето без родители.

Понекогаш на Тања дури ѝ се чинело дека мајка ѝ воопшто нема сочувство. Му се доверила на татко ѝ, но тој ѝ објаснил дека мајка ѝ едноставно се грижи за неа. Секое дете е различно и никој не знае што се случува во туѓата глава.

Мајка ѝ некогаш била тешко разочарана од пријателка која ѝ ги украла сите заштедени пари. Оттогаш почнала да мисли дека сите луѓе се такви. На Тања тоа ѝ изгледало бесмислено – да се суди за сите врз основа на една лоша личност – но не го кажувала гласно.

Сè се променило кон крајот на летото.

Тања и Наташа наизменично се возеле на велосипедот. Тања возела пребрзо и ја изгубила контролата врз управувачот. По падот почувствувала остра болка во ногата и веднаш почнала да плаче.

Исплашената Наташа повикала помош. Соседот, чичко Миша, помогнал да ја однесат девојчето дома.

Кога ја видела ќерка си во солзи, мајката на Тања се преплашила. Наташа се обидела да објасни дека само се возеле и дека потоа се случило тоа, но никој не ја слушал.

„Можеби ти ја турна!“, остро прашала мајката. „Губи се одовде! Во твојата крв е да повредуваш чесни луѓе!“

Наташа побегнала плачејќи.

Се покажало дека Тања ја скршила коската на ногата. Морале да се вратат во градот за да ѝ стават гипс. За дружење со пријателите не можело да стане збор.

Како тоа да не било доволно, мајка ѝ повторно завршила во болница. Нешто не било во ред со бременоста.

Кога ја отпуштиле, мајката се вратила дома бледа и ослабена. Стомакот ѝ исчезнал.

Родителите почнале постојано да се расправаат, а еден ден, додека се обидувале да си ја префрлат вината еден на друг, таткото ги изговорил застрашувачките зборови:

„Сè се враќа, сè се плаќа.“

Тања веднаш сфатила колку се страшни тие зборови кога го видела изразот на лицето на мајка ѝ. Никогаш претходно не ја видела толку скршена и вознемирена. Мајка ѝ долго плачела.

Сфаќајќи дека претерал, таткото се обидел да ја утеши сопругата. Тања не сакала да се меша. Разбирала дека тоа е приватна работа меѓу нејзините родители.

Во септември тргнала на училиште. Стекнала нови пријатели и имала нови активности што ѝ го исполнувале времето. Нејзината одделенска наставничка се покажала како многу љубезна млада жена која ѝ помагала со домашните задачи.

По разговорот со татко ѝ, мајка ѝ се променила. Станала поповлечена и позамислена.

Тања имала многу планови за летото. Намерувала да поминува време надвор од утро до вечер. Таа година ѝ било дозволено да оди на реката со другите деца и планирала таму да го поминува слободното време со Наташа.

Но, тие планови не се оствариле.

Била вистински шок кога дознала дека Наташа ја однеле во дом за деца без родителска грижа. Бабата им кажала на родителите на Тања дека нивната сосетка била хоспитализирана. Имала проблеми со бубрезите и ѝ била потребна операција и скапо лекување што најверојатно не можела да си го дозволи.

На Тања не ѝ било важно што се случува со бабата на Наташа колку што се грижела за својата другарка. Наташа се нашла на место што личело на кошмар.

Децата, исплашени од приказните на возрасните, тврделе дека таму секојдневно ги тепаат и ги изгладнуваат штитениците.

„Ајде да ја извадиме Наташа од таму“, им предложила Тања на родителите. „Барем додека баба ѝ не оздрави.“

Никој сериозно не го сфатил нејзиниот предлог. Преземањето таква одговорност било огромен чекор. И покрај сите молби на Тања, никој не сакал да ја сослуша.

Девојчето не можело да разбере зошто едноставно не можат да ја примат Наташа кај себе. Што било толку комплицирано? Зарем родителите не ја сакале доволно? Или сè имало некаква врска со мајката на Наташа?

Тања почнала да чувствува горчина кон возрасните.

„Камо среќа јас да завршев таму!“, конечно извикала. „Бабата на Наташа ќе ме примеше! Затоа што таа е добра! А вие сите сте сурови. Не сакавте ни сандалите да ѝ ги дадете!“

Бабата на Тања веднаш се фатила за срцето и се прекрстила. Родителите се погледнале. Ги болеле зборовите што ги слушнале од сопствената ќерка.

Тања немала ни најмала претстава какви страшни работи штотуку изговорила.

„Сè уште се сеќаваш на тие сандали?“, изненадено прашал татко ѝ. „Толку ти значеа?“

„Многу! Ѝ беа потребни! На крајот на краиштата, таа ми го даваше и последното што го имаше.“

Таа вечер Тања не излегла надвор кај родителите и одбила да вечера. Болката што ја чувствувала била толку силна што во устата ѝ се појавила горчина, а во грлото чувствувала непријатна кнедла.

Возрасните не се обидувале да ја натераат да седне со нив. Биле длабоко вовлечени во жестока расправија и воопшто не обрнувале внимание на девојчето.

Утрото родителите заминале. Тања многу сакала да знае каде одат, но не сакала да изгледа слабо, па не прашала.

Забележувајќи во какво расположение е, баба ѝ кажала нешто загатливо:

„Гордоста е еден од најтешките гревови. Твоите родители се добри луѓе кои многу се трудат за тебе. Не треба така да се однесуваш.“

Една недела подоцна, Тања сфатила дека претерала. Родителите сè уште не се враќале. Не можејќи повеќе да издржи, решила да ја праша баба си каде се.

„Имаат важна работа што мора да ја завршат.“

„Дали ми се лути? Затоа ги нема?“

„Те сакаат“, одговорила баба ѝ.

Но, тој одговор не ја задоволил Тања. Сега мислите ѝ биле целосно преокупирани со родителите. Од некоја причина чувствувала како да ја напуштиле, а баба ѝ не сакала да ѝ ја каже вистината.

Навистина се исплашила. Се каела за грдите зборови што им ги кажала.

Поминал цел месец пред родителите да се вратат. Тања веќе ги заборавила тешките моменти и заплакала веднаш штом ги видела.

Родителите се изненадиле, бидејќи и претходно се случувало да отсуствуваат подолго време.

„Зарем навистина мислеше дека те напуштивме?“, прашала мајка ѝ. „Зарем баба ти не ти кажа каде бевме?“

„Не. Каде бевте?“, прашала Тања, бришејќи ги солзите.

Татко ѝ извадил кутија и ѝ ја подал на ќерка си. Девојчето ја зело и ја отворило.

Внатре имало прекрасни кожени сандали.

Од некоја причина, веднаш помислила на Наташа.

„Повели“, рекол татко ѝ. „Можеш самата да ѝ ги однесеш.“

На Тања не ѝ требало дополнително убедување. Истрчала низ портата и се упатила кон познатата куќа.

Тропнала на вратата и чекала некој да ѝ отвори. На прагот се појавила другарката и го ставила прстот на усните.

„Тивко, баба ми спие. Тукушто имаше операција. Дури сега се вративме.“

Тања ѝ ја подала кутијата. Ѝ било многу важно лично да ѝ го предаде подарокот.

„Ова е за тебе.“

Наташа ја зела кутијата и ја отворила. Со интерес ги разгледувала сандалите, а потоа одеднаш почнала да плаче.

Кога ја видела другарката како плаче, и Тања почнала да плаче. Некое време седеле на прагот, двете во солзи, без да знаат ни самите зошто плачат.

Сега никој повеќе не ја бркал Наташа. Мајката на Тања веќе не ѝ се лутела.

Тања не знаела што точно се променило и што довело до тој пресврт, но ѝ било драго што сите повторно биле во добри односи.

Подоцна дознала дека нејзините родители го платиле скапото лекување на бабата на Наташа. Во тоа време не можела целосно да разбере што значи тоа за нејзината другарка. Вистинската вредност на нивниот гест ја сфатила дури подоцна, кога животот почнал да ѝ се подобрува.

Една година подоцна, мајка ѝ родила син по име Богдан.

Тања долго останала во контакт со Наташа. Бабата на Наташа живеела уште десет години. До моментот кога починала, девојчињата веќе биле возрасни.

По завршувањето на студиите, Наташа се омажила и се преселила во друга земја. Имала среќен брак.

Редовно испраќала подароци, главно квалитетни обувки од оние што во брендираните продавници чинат вистинско богатство.

Наташа им помогнала и кога семејството на Тања се соочило со финансиски тешкотии. Сепак, со текот на времето и состојбата на Тања се подобрила. Таа се посветила на кариерата и ја пронашла својата среќа.

Тешко е да се каже како би се одвивал животот на Наташа без неочекуваната помош од родителите на Тања.

Нејзиниот татко еднаш признал дека зборовите на нивната мала ќерка длабоко ги погодиле и ги поттикнале да ја донесат вистинската одлука.

Иако не можеле да го посвојат девојчето, можеле да ја спасат нејзината баба.

Тања повеќе не се сеќавала точно што кажала тогаш. Знаела само дека од некоја причина ѝ било многу важно нејзината другарка да добие убави сандали – исто како што на Наташа сега ѝ било важно Тања секогаш да има квалитетни обувки.