Сибирскиот снег повеќе не е сигурен показател: Што влијае врз зимата во Европа и какви временски промени може да ја зафатат Македонија?
Секоја есен меѓу љубителите на метеорологијата и јавноста низ Европа и Балканот се отвора истото прашање: дали брзото ширење на снежната покривка над Сибир во октомври најавува сурова, студена и снежна зима на нашиот континент?
Според една долгогодишна теорија, раното пристигнување на снегот во Азија било сигнал за слабеење на поларниот вртлог и навлегување на многу студен воздух длабоко во Европа. Сепак, најновата обемна анализа на метеоролошкиот портал „Severe Weather Europe“ (SWE) покажува дека оваа теорија повеќе не е толку сигурна.
Анализирани биле податоци од 47 зимски сезони, а резултатите покажале дека клучните сигнали за зимската прогноза треба да се бараат и на други места.
Сибирскиот снег не гарантира студена зима
Теоријата за октомврискиот снег, која во 2011 година ја претставиле научниците Џуда Коен и Џастин Џонс, се засновала на претпоставката дека свежиот снег во Сибир ја лади подлогата, го зајакнува Сибирскиот антициклон и влијае врз високите слоеви на атмосферата.
Според ова објаснување, се создаваат услови за слабеење на поларниот вртлог, што може да овозможи студениот сибирски воздух да навлезе во Европа.
Меѓутоа, анализата на 47 зимски сезони, во периодот од 1979 до 2025 година, покажала дека ова правило не важело секогаш. Теоријата се потврдила во 25 случаи, додека во 22 сезони не дала очекуван резултат.
Во последните 15 зими, според анализата, прогнозата заснована на овој сигнал била точна само шест пати.
Тоа значи дека снежната покривка во Сибир сама по себе не може да биде гаранција дека Европа, вклучително и Балканот, ќе има студена зима.
Дали студениот воздух од север ќе стигне до Македонија?
За временските прилики на Балканот важни се атмосферските струења, положбата на антициклоните и движењето на студените воздушни маси.
Српскиот метеоролог Иван Ристиќ објаснува дека студениот сибирски воздух не стигнува секогаш лесно до нашите простори, бидејќи неговото движење кон Европа може да биде ограничено од географските и атмосферските услови.
Според него, промените во млазните струења и влијанието на феноменот Ел Нињо може да придонесат за поинаков развој на времето во текот на претстојната зима.
Ристиќ посочува дека во одредени периоди студениот воздух може да се спушта од север кон Балканот, што би можело да донесе заладување и во Македонија. Сепак, точниот интензитет и времетраењето на таквите продори не можат со сигурност да се утврдат толку однапред.
Ел Нињо може да влијае врз зимските услови
Наместо снежната покривка во Сибир, вниманието на метеоролозите е насочено и кон Ел Нињо – климатски феномен поврзан со затоплување на површинските води во централниот и источниот дел на тропскиот Тихи Океан.
Овој феномен може да влијае врз атмосферската циркулација и млазните струења, а со тоа и врз распределбата на температурите и врнежите во различни делови на светот.
Според изјавите пренесени во српските медиуми, се очекува Ел Нињо да има значително влијание врз атмосферските процеси во претстојниот период. Сепак, неговото влијание врз зимата во Македонија не е директно и не може само врз основа на овој феномен да се предвиди колку студена или снежна ќе биде сезоната.
Какви временски услови може да ја очекуваат Македонија?
Доколку во текот на есента и зимата се засилат продорите на студен воздух од север, североисток и исток, Македонија би можела да се соочи со периоди на пониски температури.
Од друга страна, промените во атмосферската циркулација може да донесат и потопли периоди, особено кога ќе преовладува струење од југ.
За снежните врнежи ќе биде особено важно во каква комбинација ќе се најдат студениот воздух и влажните воздушни маси. Самото заладување не значи дека задолжително ќе има снег, бидејќи се потребни и соодветни услови за врнежи.
Во котлините, вклучително и во Скопје, можни се студени периоди, но и температурни осцилации. Во повисоките планински предели, условите за снег зависат од температурите и количеството на врнежи во конкретниот период.
Важно е да се нагласи дека анализата што ја пренесуваат српските медиуми не претставува конкретна и официјална сезонска прогноза за Македонија. За попрецизна процена ќе бидат потребни ажурирани прогнози од надлежните метеоролошки служби, особено како што ќе се приближува зимата.
Затоа, иако постојат показатели што упатуваат на можни атмосферски пресврти и продори на студен воздух, сè уште не може со сигурност да се тврди дека Македонија ја очекува исклучително студена и снежна зима.