На мапата на Македонија сè уште постојат стотици села, но во многу од нив животот тивко згаснува. Куќите се тука, нивите се обработени, шталите бараат работа – но недостигаат млади луѓе, детска смеа и, најмногу од сè, млади жени што би сакале таму да го градат својот живот.
Додека градовите растат, селата остануваат празни. Особено драматичен е недостигот од девојки подготвени да живеат во рурална средина, што остава илјадници мажи сами, без можност да формираат семејство.
Проблемот не е само економски, туку и длабоко општествен. Младите жени сè почесто заминуваат во Скопје или во странство, барајќи подобро образование, работа и поинаков живот, додека момците остануваат во селата, врзани за земјата и семејните домаќинства.
Села со момци, но без невести
Во многу македонски села, особено во источна и западна Македонија, може да се сретнат десетици неженети мажи – и постари од 40 години, но и млади меѓу 25 и 30 – кои со години не успеваат да најдат партнерка.
„За врска можеби и има, но кога ќе се спомне брак и живот на село, повеќето девојки си заминуваат“, велат мештаните.
Социјалниот живот речиси и да не постои. Нема кафулиња, нема настани, нема места за запознавање. Селската секојдневица е тешка, а младите ретко гледаат перспектива.
„Ќе одам каде и да треба, само да создадам семејство“
Горан (52) од едно село во источна Македонија решил дека не сака да остари сам.
„Кога сфатив дека во моето село нема девојки што сакаат ваков живот, решив да барам надвор од Македонија. Реков – не ми е важно од каде е, важно е да сме луѓе и да работиме заедно“, раскажува тој.
Неговата сопруга денес е од Албанија. Живее со него во Македонија, го научила јазикот и вели дека животот на село не ѝ е туѓ.
„На почеток беше тешко, но се навикнав. Работата не ме плаши. И таму од каде што доаѓам се живее скромно. Важно е да има почит и разбирање“, вели таа.
Горан додава: „Денес ретко која девојка сака да живее на село. А без жена – нема дом.“
Денес имаат четири деца и семејство какво што со години го посакувал.
„Подобро некој да дојде, отколку селото да изумре“
Нивниот сосед Петар сè уште е сам.
„Родителите ги охрабруваат ќерките да заминат во град. Никој не сака тежок селски живот. Искрено, подобро и странка да дојде, отколку селото да остане пусто“, вели тој.
Мешани бракови како спас за селата
Во повеќе рурални средини во Македонија, мешаните бракови стануваат сè почести. Македонски момци формираат семејства со жени од Албанија, Косово, па дури и од подалечни земји.
Овие бракови не само што носат нов живот во селата, туку и ги рушат предрасудите и ја обновуваат надежта.
Деца, надеж и иднина
Таму каде што повторно се слуша детска смеа, има и надеж. Во некои села, благодарение на новите семејства, повторно се отвораат училишни паралелки, а животот полека се враќа.
Без невести – нема свадби. Без свадби – нема деца. А без деца – селата исчезнуваат. Ова повеќе не е прашање на избор, туку прашање на опстанок.
Приказните од македонските села покажуваат дека љубовта не познава граници и дека, и покрај сиромаштијата и тешките услови, желбата за семејство и заедништво сè уште постои.