Божиќниот пост започна и ќе трае наредните 40 дена – сè до големиот празник Раѓање Христово – Божиќ. Ова е период кога верниците, покрај воздржување од мрсна храна, се подготвуваат душевно и телесно за средба со еден од најрадосните христијански денови.

Меѓутоа, како што истакнуваат сите православни извори, смислата на постот е многу подлабока од внимателниот избор на оброци. Вистинскиот пост пред сè е очистување на срцето, мислите и делата — пат кон смирение и духовно обновување.

Патријарх Павле говорел:
„Вистинскиот пост го приведува човекот кон смирение. А во смирението човек спознава дека спасението лежи само во Бога, во Неговата милост… Размислувањето значи дар да се разликува што е корисно, а што штетно, каде е вистината, а каде лагата.“

Тој особено нагласувал дека покрај телесниот пост постои и духовен пост — способност од срцето да се искорени она што е негативно и да се засади она што е добро.


Најчестите гревови за време на постот

Патријарх Павле издвојувал три особено опасни гревови на кои верниците често паѓаат во овој период:

  1. Гордост

  2. Прејадување и сладострастие

  3. Непочитување на постот (самоволно отстапување)


Гордост

Гревот на гордоста се смета за најопасен.

Патријарх Павле предупредувал особено да се избегнува чувството на надмоќ, бидејќи постот не служи за да се докажуваме пред луѓето:

Бог учи да постиме тајно, без лицемерие.

За време на постот треба да се избегнува омразата, зависта, озборувањето, алчноста, непријателството и гневот — зашто и самата зла мисла го поматува срцето.


Прејадување

Целта на постот е воздржување од сластите, а не создавање богати трпези без месо. Многумина, иако не јадат мрсно, подготвуваат раскошна храна, масни и зачинети јадења и секојдневно слатки.

Прејадувањето е смртен грев — љубовта кон стомакот значи оддалечување од Бога.

Умереноста и едноставноста се клучни: постот не е изговор за луксузни посни специјалитети.


Непочитување на постот

Бог по милост може да го ослободи верникот од пост — но самоволното напуштање на постот се смета за грев. Особено се осудува кога крсни имиња или црковни празници се прославуваат со мрсна трпеза:

„Така — наместо да му укажеме чест и почит на светителот — го навлекуваме Божјиот гнев. На Господ не му е потребен нашиот пост и нашето гладување, туку нам самите, за да омекнат нашите срца, да се скротат и смирија и да станат способни да ја примат Божјата благодат и помош.“

„Со постот ја изразуваме нашата љубов и вера во Господа, зашто само оној што ги почитува сите Господови заповеди има вистинска љубов кон својот Творец. А заповедта за пост е една од најважните Господови заповеди.“ — наведува братството на манастирот Високи Дечани.


Патријарх Павле за постот и Светото Причестување

Патријарх Павле нагласувал дека христијаните порано се причестувале често — но подготвени преку целиот свој живот. Постот е воспоставен како помош верникот да пристапи кон Причеста со почисто срце, но сам по себе не е доволен.

Пристапувањето кон Светата Чаша бара:

  • чисто срце

  • мир со луѓето

  • избегнување на секој грев

  • молитва и внатрешна будност

  • познавање на основните вистини на верата

  • искрено покајание

„Треба да се чуваме од секоја крајност и едностраност.“

Ниту реткото, ниту механичкото пристапување кон Светото Причестување е добро — туку единствено достојно и со чиста совест.