Православна црква и верниците го слават Свети Трифун, за кого се верува дека имал дар за лекување и дека со него ја излекувал ќерката на римскиот цар Гордиј од „зол дух“.
Секој добро знае дека на 14 февруари се празнува Свети Трифун, заштитникот на лозарите и лозјата. Обичајот налага на овој ден секој домаќин да излезе во дворот или во лозјето и да закрои неколку чокоти лоза. Тоа симболизира родна година, среќа и благосостојба во домот.
Некои семејства го слават Свети Трифун како своја куќна слава, а во црковниот календар е обележан со црно слово.
Бидејќи годинава задушниците паѓаат на истиот ден, оние што не празнуваат слава одат на гробишта и палат свеќи за покојните.
Кој бил Свети Трифун?
Свети Трифун живеел во 3 век од нашата ера во Мала Азија. Според преданието, имал дар за лекување и со него ја исцелил ќерката на царот Гордиј. Богатите дарови што ги добил ги разделил на сиромашните и до крајот на животот живеел скромно, како чувар на гуски.
По смртта на царот Гордиј, за време на големите прогони, одбил да се откаже од христијанството, поради што бил погубен во 250 година, токму на 14 февруари.
Кај нас најмногу го одбележуваат лозарите, бидејќи се верува дека тој ја штити лозата од штетници и болести. Записи за ова постојат уште од 16 век, што зборува за долгата традиција.
Лозарите велат дека „треба“ на овој ден да се закрои барем еден чокот и да се полее со вино – за годината да биде родна, а виното наесен слатко.
Обичаи за Свети Трифун
Во многу лозарски краишта празникот го слават и луѓе на кои не им е куќна слава. Понекогаш се собираат заеднички, се носи лоза на плоштад и се полева со вино, по што следува заедничка трпеза. Домаќинот или подрумарот се менува секоја година, а трпезата треба да биде богата и разновидна.
Иако црквата не го поддржува, на некои места сè уште се задржал обичајот на гатање според времето. Ако денот е ведар – се вели дека ќе има суша. Ако е облачно и врне – се смета дека годината ќе биде родна.
Се верува и дека по овој ден зимата почнува да попушта – Свети Трифун „забодува жар во земјата“ и снегот почнува да се топи.
Свети Трифун се слави и како куќна слава, особено меѓу угостителите. Стар обичај вели дека кафеанџиите, ако сакаат успешна година, на овој ден не треба да наплатат вино на ниеден гостин.