Секоја трговија вреди во злато. Тоа го опишуваат преку народната изрека „Се, се, само занает“, а се чини дека, сепак, нема поскапоцени занаетчиски производи од оние на златарите.
Да се биде златар отсекогаш било нешто посебно и вредно, но оваа професија е дефицитарна со години. За жал, кај нас нема многу образовни институции кои обучуваат златари, само неколку во цела Србија.
Едно од нив е Училиштето за применета уметност во Шабац, каде Ивко Петрониќ со години работи како соработник во образованието на златари.
„Тоа е занает кој има долга традиција во Србија. Да речеме, уште од 13 век, кога на овие простори пристигнале Саксонците, се изработувале сребрени и златни предмети, како чаши, се врежувале грбови, се изработувале прстени и оттогаш овде станува популарно. Се менуваше и се развиваше со текот на годините и дојде до тоа како изгледа денес“, почнува Петрониќ.
Во минатото во ова училиште учеле неколку десетици основци кои решиле да учат како златар. Меѓутоа, сега тој број е значително намален, па има меѓу седум и 10 по учебна година.
„Некои други професии имаат предност, мислам на сите поврзани со ИТ индустријата, а забележително се помалку луѓе кои би сакале да работат како златар. Една од причините за тоа е фактот што низ целата земја се затворени големи златари во државна сопственост и што оваа работа најмногу се работи во приватни фирми. Во такви услови фокусот е ставен на хиперпродукцијата, главно на предмети од Кина, така што рачната работа со благородни метали станува се помалку застапена“, вели Петрониќ.
Според него, златарска работа не е лесна. Потребно е многу труд, но на крајот може да се исплати.
„Да речеме дека може да заработите околу 1.000 евра месечно, додека од друга страна треба многу да вложите во знаење. Не можете да бидете добар златар ако немате одлично познавање од хемија, металургија, механика, технологија, а многу е важно и познавање на математика. Се разбира, нема потреба да се зборува за умешност во прстите. Сепак, убеден сум дека оваа професија секогаш ќе биде застапена во Србија и би ги советувал младите да и се посветат. Многу брзо тоа ќе биде уште поценет занает отколку што е сега“, објаснува Петрониќ.
Златарскиот еснаф е многу специфичен. Скапоцените метали се вредни, не се лесни за ракување, а за да бидете успешни во овој занает треба да го работите со многу љубов.
Така вели Стефан Антиќ, сопственик на златарница од Ќуприја, кој завршил четиригодишно образование и сега успешно се занимава со овој бизнис.
„Моите родители се занимаваа со текстил, така што ова не е семеен бизнис, туку мој личен избор. Накитот е уметнички занает, бидејќи ви дава простор да се изразите преку него и да дадете личен допир преку креативноста. За убавината на едно парче накит не е важен само дизајнот, туку и пристапот кон самата изработка. Она што особено ме радува во овој бизнис е што вие и вашите клиенти најчесто ги споделувате најубавите моменти од нивниот живот и навистина е привилегија да се учествува во тоа“, вели Антиќ.
Еден златар мора да има посебен пристап кон купувачите, лесно и мудро да процени што им треба, да им дава професионален совет и конечно да прифати дека секогаш ќе биде како што ќе каже клиентот.
„Решив да работам со скапоцени камења, тоа е малку поексклузивен накит и имам многу работа. Секако, ако зборуваме за прстени, многу е важно да му дадете совет на клиентот за обликот на накитот кој оди со неговите прсти. Разговорот е многу важен бидејќи од него можеш да научиш многу за личноста, како го доживува тоа парче накит, а тоа значи дека можеш да го направиш квалитетно“, објаснува Стефан.
Тоа што живее во гратчето Стефан не е голем проблем бидејќи во неговиот дуќан доаѓаат многу повеќе клиенти од други делови на Србија.
„Претставувањето на она што го правите преку социјалните мрежи е многу важно, а јас често поставувам и едукативни видеа. Така допирам до потенцијалните клиенти, додека посебен шарм има кога клиентот ќе те препорача на своите пријатели. Тоа значи дека си завршил добра работа и дека таа е презадоволна“, вели Антиќ.
И Стефан, исто како и Ивко Петронијевиќ, е сигурен дека златарска трговија во Србија се уште има перспектива, верува дека многу млади ќе ја разберат и дека нема да потрае долго.