Дека сезонската работа е тешка, јасно му е на секој кој барем еднаш пробал вакво темпо на работа, но доколку сепак наидете на неточен работодавец, работите лесно може да се претворат во кошмарна приказна. До редакцијата на Вечерњи.хе пристигнало писмо од една сезона (податоци познати на редакцијата на оп.а.) на кого токму тоа му се случило. Иако на почетокот се изгледаше како да ќе биде според договореното.
„На почетокот на мај оваа година пристигнав во Медулин. Се вработив како келнер и според телефонскиот разговор, каде што се договорив за работата, се треба да биде во најдобар ред: платен стан, работно време од 9 часа дневно, еден ден во неделата слободен, пријавување, плаќање на 1000 евра на сметка, бакшиш се мои. Во тој прв разговор, газдата изгледаше како фер работодавец, со големо искуство во туризмот и разбирање за работниците, започнува неговата приказна.
Но, набрзо тој наидува на првото непријатно искуство. „Бев сместен во стан со уште тројца работници од Македонија. Една соба во која се готви и спие, и импровизирана бања без врата. Иако не се познававме, брзо најдовме заеднички јазик. Но, станот беше валкан, машината за перење и тушот беа неисправни, а во кујната имавме само котел без ниту една чаша, прибор за јадење или тенџере. Сопственикот накратко ни кажа дека бараме премногу и ни дозволи да пиеме кафе и да јадеме надвор, а на плажа има туш!”
Искусните цимери не беа премногу среќни, но сепак решија некако да се снајдат. Добро, сепак дојдовме на работа“, заклучија тие.
Но, многу наскоро започнува уште еден кошмар. Таа на работа.
„Работевме 12-часовни смени на ден, без слободен ден, а газдата ги зема бакшишите. Договорот за вработување го добив дури после еден месец, на кој пишуваше минимална сума. Му кажав на газдата дека не се согласуваме, а неговиот одговор беше дека трошоците му се превисоки и дека ќе ја добијам разликата од минималната плата до договорените 1.000 евра“, раскажува читателот на Вечерњи лист за своето непријатно искуство. со сезонска работа од Медулин.
И токму кога мислеа дека работите не може да се влошат на почетокот на јуни, „стапуваат на сила новите деловни правила“.
„Прво, POS-машината (за плаќање со картички) е скриена и се користи само ако гостинот не може да плати во готово. Не мора ни да напоменам колкава непријатност предизвика, бидејќи насекаде низ локалот имаше знаци дека се прифаќаат плаќања со картички. Обично чувствувавме непријатност со странците, кои беа најголемиот дел од нашите гости. Но, тие вообичаено сакаа да платат со картичка. Друго. фактурите се издаваат само ако некој навистина инсистира, а целиот промет од паричникот се предава неколку пати на ден на роднината на сопственикот, кој се претставувал како телохранител, а всушност неговата работа е да ги контролира работниците. Како што гостите често ја очекуваа сметката, ја издававме и ние работниците. Поради ова, газдата се закани дека ќе ни ја одбие платата затоа што не работиме по неговите правила.
„Дневните гужви носеа многу дневен сообраќај, во паричниците ни се собираа околу 15-25.000 куни дневно, а во касата се фискализираа едвај 1.000-2.000 куни. Имено, фискализирани се само плаќањата со картички. Некогаш, „да ги измамат даночните власти“, велеше газдата, ќе се оданочуваат 300-500 куни од готовинските сметки“, го раскажува своето искуство сезонскиот работник.
Тука сè стануваше премногу. „Почнав да размислувам да најдам нова работа. Еден од цимерите од Македонија дал отказ бидејќи и по еден месец не ја видел ниту работната дозвола ниту договорот. Тој земал само половина од својата плата. Си ги собра работите и си замина истиот ден. После тоа, ние останатите моравме да му ги надополниме часовите, па немавме ни 5 минути пауза во смената’.
Со текот на времето се запознал со други работници од други кафулиња и продавници и сфатил дека тоа е воспоставена практика, а за некои е уште полошо. Многу негови колеги на шеталиштето Медулин работеле повеќе од 12 часа на ден, без слободен ден, без регистрација и со повремени плаќања во готовина. „Ниту еден од странските работници не ја видел својата работна дозвола или договор. Немале никакво обезбедување, а агенцијата која ги донела во Хрватска тврдела дека нема проблем бидејќи подготовката на дозволата трае со месеци. Луѓето веруваа во тоа!’
Тој вели дека прво не му било јасно како е тоа можно, и како сето тоа е изводливо во една од погодените туристички дестинации, без никакви казни. Но, набрзо му стана јасно. „Секогаш кога доаѓаше царинска, финансиска или трудова инспекција, мојот шеф, исто како и сите други газди на шеталиштето, знаеше неколку часа пред тоа кој и кога доаѓа. Тогаш непријавените работници беа на принуден одмор, беа издадени сите фактури, а во приватни автомобили се криеја нелегални копии на светски брендови. Увидот доаѓаше со денови, но најголемите прекршители останаа неповредени. Казнети беа само оние „малите“, кои не беа дел од тесниот круг на моќници кои ги имаа вистинските информации“, заклучува тој.
Набрзо самиот нашол работа на 100 километри од Медулин, каде што работи, како што вели, кај чесен работодавец. Тој се обрати до сите надлежни институции и се надева дека ќе бидат преземени соодветни мерки. Кога ја напуштил работата, газдата од Медулин му дал само дел од платата, за да го казни, затоа што ‘кој е тој да си замине на сред сезона’.
Својата приказна сакаше да и ја каже на јавноста, бидејќи смета дека гостите треба да ја слушнат и другата страна, „онаа за која не се зборува и која не се гледа на лицата на уморните, но вредни работници“.